Çekoslovak Togosu

Savaş sonrası dönem haritasında Çekoslovakya ve Togo

Çekoslovak Togosu (Çekçe: Československé Togo; Slovakça: Česko-Slovenské Togo), Batı Afrika'da önerilen bir Çekoslovak kolonisi projesiydi. Bu fikrin sahibi genellikle Çek maceraperest Jan Havlasa olarak kabul edilse de Çek doğubilimci Alois Musil ve kaşif Emil Holub da adı geçen isimler arasındadır. Resmî belgelerde Togo bölgesinin yeni kurulan Çekoslovakya'nın yönetimi altına girebileceğine dair herhangi bir ifade bulunmamaktadır. Bu nedenle Çekoslovakya'nın denizaşırı topraklara sahip olma fikri, bazı kişilerin dileklerinden öteye gitmeyen bir düşünce olarak değerlendirilir. Savaş sonrası Togo ise Fransa ve Birleşik Krallık arasında bölüştürülmüştür.

Tarihçe

Çekoslovakya'nın koloni kurma fikri, I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından gündeme geldi. Savaşın mağlubu Almanya ile yapılan Paris Barış Konferansı sırasında, Alman İmparatorluğu'nun denizaşırı topraklarının elinden alınmasına karar verildi. Bu topraklar arasında, o dönemde Togoland olarak bilinen bugünkü Togo da yer alıyordu.

1919'da Jan Havlasa, Çek Denizaşırı Kolonileri (České kolonie zámořské) adlı bir kitapçık yayımlayarak Çekoslovak Togosu'nun sömürgeleştirme için en uygun bölge olduğunu öne sürdü. Bu seçimin arkasındaki nedenlerden biri, eski Alman kolonisi olan Togo'nun 1912'de yaklaşık bir milyon nüfusa sahip olmasıydı. Ayrıca, Togo'nun yüzölçümü Çekoslovakya'nın yaklaşık üçte biri kadar bir alanı kapsıyordu. (Karşılaştırma yapmak gerekirse, Çekoslovakya'nın kuruluş dönemindeki yüzölçümü 140.446 km² iken, günümüz Togo'sunun yüzölçümü 56.789 km²'dir.) Bu nedenle, Çekoslovak yetkililerin bölgeyi yönetmekte zorlanmayacağı düşünülüyordu.

Bu planın hayata geçirilmesi, Sibirya'dan dönen tecrübeli Çekoslovak Lejyonu sayesinde mümkün olabilirdi. Pasifik Okyanusu'nu ve ardından Atlas Okyanusu'nu aşarak anavatana dönen 60.000'den fazla lejyoner, yeni bir koloni kurma sürecinde kilit rol oynayabilirdi. Ayrıca, Togo'da hâlâ Alman sömürge yönetiminin bazı unsurlarının varlığını sürdürmesi, Almanca konuşan Çekler için idari açıdan tanıdık bir ortam yaratıyordu.

Ancak tüm bu fikirlere rağmen, Çekoslovak Togosu'nun kurulması hiçbir zaman resmî bir girişime dönüşmedi ve bölge, savaş sonrası dönemde Fransa ve Birleşik Krallık arasında paylaştırıldı.

• 
  Jan Havlasa ayrıca Çekoslovakya'nın Yeni Gine'nin sömürgeleştirilmesine de katılabileceği fikrindeydi
• 
  Alois Musil, Jan Havlasa ile birlikte Çekoslovakya hükûmetinin yurtdışı siyasetinde aktif hale gelmesinin başlıca destekçilerinden biriydi

Muhtemel idari yönetim

Eğer Togo o dönemde Çekoslovakya'nın sömürgesi haline gelmiş olsaydı, buradan Almanya'daki Çekoslovak limanına demir cevheri, kakao, kahve, darı ve deri gibi ürünlerin ithal edilebileceği düşünülüyordu. Bu durumun Çekoslovak fabrikaları için büyük bir avantaj sağlayacağı öne sürülüyordu. Vilém Němec gibi bazı gezginler, Škoda veya ČKD gibi büyük şirketlerin sömürgede faaliyet göstererek burada fabrikalar kurabileceğini ve yerel iş gücünden yararlanabileceğini savunuyordu. Fikrin diğer destekçileri ise, yerel halkın Transkarpatya'da olduğu gibi Çek öğretmenler tarafından eğitilebileceğini öngörüyordu. Ancak Çekoslovaklar, Togo'da Afrika kıtasına özgü uyku hastalığı, sarıhumma ve sıtma gibi hastalıklarla daha önce hiç karşılaşmadıkları ölçüde karşılaşacaklardı.

Alman posta pulları

Bazı durumlarda, Togo'dan kalan Alman sömürge pulları üzerine "Č.S.P." ibaresinin damgalandığı görülmüştür. Bu değişikliğin kökeni bilinmemektedir; ancak fazlalık Alman pulları üzerinde, bilinmeyen bir kişi tarafından Çekoslovak Postası'nı (Č.S.P.) simgeleyen özel bir damgalama yapılmış olabileceği düşünülmektedir.