Avustralya-Azerbaycan ilişkileri
 | |
 Avustralya |
 Azerbaycan |
|---|---|
Avustralya-Azerbaycan ilişkileri, Avustralya ve Azerbaycan arasındaki ikili ilişkileri ifade eder.
İşbirliği, inşaat, turizm, tarım, finans, yatırım, medya, maden çıkarma endüstrisi,[1] havacılık ve uzay, BİT,[2] petrol ve doğalgaz vb. alanlarda yürütülmektedir.[3] Avustralya'nın Ankara'da Azerbaycan'a akredite edilmiş yerleşik olmayan bir büyükelçisi bulunmaktadır.[4]
Diplomatik ilişkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Avustralya hükûmeti, Azerbaycan'ın bağımsızlığını 26 Aralık 1991'de tanıdı.[5] İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 19 Haziran 1992'de kuruldu.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan Cumhuriyeti Ulusal Olimpiyat Komitesi Başkanı sıfatıyla, 15 Eylül - 1 Ekim 2000 tarihleri arasında Sidney'de düzenlenen 2000 Yaz Olimpiyatları vesilesiyle Avustralya'yı ziyaret etti. 6 Nisan 2012'de, Avustralya'da Azerbaycan Büyükelçiliği kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi. Azerbaycan Büyükelçiliği Haziran 2013'te açıldı. Aralık 2015'te Avustralya hükûmeti, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne desteğini açıkladı.
Parlamentolar Arası İlişkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]8 Nisan 2011'de Azerbaycan ve Avustralya arasındaki parlamentolar arası ilişkiler üzerine bir çalışma grubu Milli Meclisi'nde kuruldu. Çalışma grubunun başkanı Hanlar Fatiev'dir.[6] Şubat 2009'da Azerbaycan Milli Meclisi Başkan Yardımcısı Sabir Rüştamhanlı Avustralya'yı ziyaret etti.
Ekonomik İşbirliği
[değiştir | kaynağı değiştir]2012 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 100 milyon ABD dolarına ulaştı. Azerbaycan'a ihracatın temelini tereyağı oluştururken, Avustralya'ya ihracatın temelini petrol oluşturmaktadır. Haziran 2015'te Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR), Caspian Marine Services ve Avustralyalı gemi inşa şirketi Austal'ın yöneticileri, Hazar Denizi'nde faaliyet gösterecek 70 metrelik yüksek hızlı bir yolcu gemisi inşa etmek için 34 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Bu gemi, SOCAR ve British Petroleum (BP) platformlarına kargo ve yolcu taşımak için kullanılacak.[7]
Ağustos 2016'da, Azerbaycan parlamento heyeti üyeleri ile Avustralyalı milletvekilleri arasında Avustralya Parlamento binasında bir toplantı yapıldı. Toplantı sırasında, Avustralya'nın Azerbaycan topraklarından geçen ulaşım yollarını işletme ve İpek Yolu projesine katılma konusundaki ilgisi dile getirildi.[8]
Ekim 2017'de, Avustralyalı girişimcilerden oluşan bir heyet ilk kez Azerbaycan'ı ziyaret etti. Aynı günlerde, 30'dan fazla Avustralyalı şirketin temsilcilerinin katılımıyla ilk Azerbaycan-Avustralya iş forumu düzenlendi.
Ekim 2017'de, Azerbaycan Devlet Petrol Fonu (SOFAR) yönetimi, Avustralya'da gayrimenkul satın almaya hazır olduğunu ifade etti.[9]
Azerbaycan Devlet Gümrük Komitesi verilerine göre, 2017 yılının ilk sekiz ayında karşılıklı ticaret hacmi 3.715 milyon ABD doları olarak gerçekleşti. Avustralya'ya ihracat 470.000 ABD doları, Azerbaycan'a ihracat ise 3.245 milyon ABD doları oldu.
Aralık 2017'den beri her iki ülkenin şirketleri Azerbaycan'dan Avustralya'ya nar suyu ihracatı konusunda görüşmeler yürütüyor.[10]
Avustralya'da Azerbaycan Ticaret Odası bulunuyor ve bu odanın başkanlığını Nizami Caferov yapıyor.
RiverBank Estate (şarap üretimi), Foster Wheeler (mühendislik) gibi birçok Avustralyalı şirket Azerbaycan'a yatırım yapmakla ilgileniyor.[11]
Azerbaycan, gaz sahalarının geliştirilmesinde Avustralya'nın yardımından faydalanmaktadır.[12]
Ticaret cirosu (ABD doları cinsinden)[13]
| Yıl | Ticaret cirosu | İthalat | İhracat |
|---|---|---|---|
| 2014 | 4936.6 | 4609.8 | 326.8 |
| 2015 | 9719 | 9105,3 | 613,7 |
| 2016 | 7996.5 | 7815,3 | 181,2 |
| 2017 | 5531.2 | 4961,5 | 569,7 |
| 2018 | 4519.2 | 4089,3 | 429,9 |
Uluslararası işbirliği
[değiştir | kaynağı değiştir]Uluslararası alanda, iki devlet arasındaki işbirliği çeşitli uluslararası kuruluşlar çerçevesinde yürütülmektedir: UNESCO Dünya Mirası Komitesi (özellikle Büyük Bariyer Resifi'nin korunması konusunda),[14] Birleşmiş Milletler (Afganistan'daki barış koruma operasyonları), NATO («Barış İçin Ortaklık» adlı program; Avustralya hükûmeti, Ağstafa bölgesi topraklarındaki patlamamış mühimmatı temizlemek için yaklaşık 50 bin ABD doları yatırım yapmıştır).[5]
Turizm
[değiştir | kaynağı değiştir]8 Aralık 2012'de hava trafiği konusunda bir mutabakat zaptı imzalandı.[5]
Eylül 2015'te, Azerbaycan parlamentolar arası heyetinin Perth Belediye Başkanı Lisa Skafidi ile yaptığı görüşmede, Bakü ve Canberra başkentleri arasında doğrudan uçuşların açılmasının önemi vurgulandı.[15]
Ocak 2019'da taraflar turizm alanındaki işbirliği olasılıklarını görüştüler.[1]
Kültürel Bağlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Avustralya Ulusal Üniversitesi rektörü ile Azerbaycan müzik okulları arasında bir işbirliği mutabakatı imzalandı. Öğrenci değişim programı kapsamında şu anda Azerbaycan'dan 35 öğrenci Avustralya'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim görmektedir. 17 Ekim 2016'da, Avustralya-Azerbaycan Dostluk Derneği'nin girişimiyle Perth'te Azerbaycan'ın bağımsızlığının 25. yıldönümü vesilesiyle bir etkinlik düzenlendi.[16] Avustralya şehirlerinde Azerbaycan halılarının sergileri düzenlenmektedir.[17]
Diğer alanlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Taraflar ayrıca çevre koruma alanında da işbirliği yapmaktadır. Kasım 2014'te, IDEA (Uluslararası Çevre Koruma Diyaloğu) örgütünün başkanı Leyla Aliyeva, ülkenin biyolojik çeşitliliğini tanımak ve deneyim alışverişinde bulunmak üzere Avustralya'yı ziyaret etti.[18]
Azerbaycan şirketi Global Service Provider (GSP)'nin Avustralya'da faaliyete başlaması planlanıyor.[2]
"Azercosmos" ve Avustralya Uzay Ajansı arasındaki iş birliği devam ediyor.[2][19]
Yardım
[değiştir | kaynağı değiştir]Mayıs 2005'te, Avustralya Savunma Bakanlığı'nın girişimiyle, Barış İçin Ortaklık programı çerçevesinde anti-personel mayınları aramak ve etkisiz hale getirmek için Azerbaycan'a özel ekipman ve kompakt laboratuvarlar gönderildi.[20]
Şubat 2020'de Azerbaycan Bakanlar Kurulunun emriyle, Azerbaycan hükûmeti, ülkenin topraklarındaki orman yangınlarının etkisini ortadan kaldırmak için Avustralya'ya 50 bin ABD doları tutarında maddi yardım sağladı.[21]
Yerleşik diplomatik misyonlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Azerbaycan'ın Canberra'da bir büyükelçiliği bulunmaktadır.
- Avustralya, Türkiye'deki Ankara Büyükelçiliği aracılığıyla Azerbaycan'a akredite edilmiştir.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Азербайджан и Австралия планируют расширить сотрудничество в сфере туризма". aitf.az (İngilizce). 30 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ a b c "Азербайджан и Австралия". aitf.az (İngilizce). 30 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Азербайджан и Австралия могут продуктивно сотрудничать в нефтегазовой сфере". Журнал "Нефтегазовая Вертикаль" (Rusça). 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ Jeffery, Stephen (8 Ocak 2016). "Azerbaijan looks for closer economic, educational, security ties with Australia". The Canberra Times (İngilizce). 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ a b c "BILATERAL RELATIONS". canberra.mfa.gov.az. 21 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Azerbaijan-Australia". 13 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Новое судно для работы на Каспии будет строить австралийская Austal". vestikavkaza.ru (Rusça). 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "BSNews | Австралия заинтересована в транспортных маршрутах через Азербайджан / Фото". BSNews (Ukraynaca). 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Госнефтефонд Азербайджана станет владельцем недвижимости в Австралии". realty.interfax.ru. 20 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Trend: Азербайджан и Австралия выходят на новый уровень сотрудничества в сельском хозяйстве | TDH". tdh.gov.tm. 29 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Австралия и Азербайджан укрепляют связи". vestikavkaza.ru (Rusça). 18 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Торговая палата: Азербайджан поможет Австралии в разработке газовых месторождений". www.angi.ru -. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Australia". mfa.gov.az. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Официальный сайт президента Азербайджанской Республики – ДОКУМЕНТЫ » Письма От Генерал-губернатора Австралийского Союза Питера Косгроува". ru.president.az. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Азербайджан и Австралию может соединить прямой авиарейс". vestikavkaza.ru (Rusça). 8 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Австралия отметила юбилей независимости Азербайджана". vestikavkaza.ru (Rusça). 18 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ Vesti.az (1 Mayıs 2020). "Состоялась видеоконференция с участием диаспоры Азербайджана в Австралии и Новой Зеландии – ФОТО". vesti.az (Rusça). 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Лейла Алиева познакомилась с австралийской экологией". vestikavkaza.ru (Rusça). 8 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ Sheldon, John (3 Kasım 2018). "Azerbaijan And Australia Reportedly In Space Talks". SpaceWatch.Global (İngilizce). 22 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ Узел, Кавказский. "Австралия поможет Азербайджану в разминировании территорий". Кавказский Узел. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
- ^ "Азербайджан выделяет Австралии тыс. для ликвидации последствий лесных пожаров". interfax.az. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.