Hükümdar Sarayı (Eski Gence)
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Ocak 2026) |
| Hükümdar Sarayı | |
|---|---|
 Sarayın kalıntıları | |
| Yerel ad az: Hökmdar sarayı | |
| Konum |  Gence,  Azerbaycan |
| İnşası | 11.-15. yüzyıllar |
| Güncel kullanımı | harabe halinde |
| Mimari tarzı | Arran mimarlık okulu |
Hükümdar Sarayı, Eski Gence Kale Şehri'nde bulunan bir tarihi yapıdır. İlk inşası 11.-12. yüzyıllara tarihlenmektedir. Anıt, arkeolog İshak Caferzade'nin önderliğinde 1939-1940 yılları arasında yapılan kazılar sırasında keşfedilmiş ve incelenmiştir.
Sarayın bulunduğu alanda yapılan arkeolojik kazılar, 11.-15. yüzyıllar arasında eski Gence'deki yaşamla ilgili birçok bilgiye ulaşılmasını sağlamıştır. Sarayın hangi döneme ait olduğunu belirlemede en önemli rolü, kalıntıların bulunduğu alanda bulunan seramik kalıntıları ve sikkeler oynamıştır.
Saray binasının ve kompleks içindeki diğer binaların duvarları kerpiç tuğla ve kil harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Nehir taşı ve kireç harcı ise sadece kompleksi çevreleyen duvarların yapımında kullanılmıştır.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]
1939 yılında Eski Gence Kalesi'nin ilk sur duvarı içinde, kale surunun doğu köşe kulesinin 200 adım kuzeyinde yapılan kazılar sırasında, 240m² alana sahip bir yapı kompleksinin kalıntıları keşfedildi.[1] Yapı kompleksinin çevresinde çok sayıda hizmet odası da bulundu. Lüks yapısı, Orta Çağ için çok büyük olan alanı ve konumu (yerleşimin tam merkezinde, kalenin içinde yer almaktadır) nedeniyle, keşfedilen kompleksin Hükümdar Sarayı olduğuna karar verildi.[1]
Saray bölgesinde yapılan arkeolojik kazılar, 11.-15. yüzyıllarda Eski Gence'yle ilgili bir dizi bilginin açığa çıkmasını sağladı.[2] Sarayın ait olduğu dönemin belirlenmesinde en büyük rolü, komplekste bulunan seramik kalıntıları ve sikkeler oynadı. Y. A. Pakhomov'un sarayda bulunan sikkeler üzerindeki çalışması sonucunda, büyük salonun zemininde bulunan altın sikkelerin Bizans imparatorları IV. Roman (1068-1070) ve Evdokia'ya (1069-1071) (oğulları Mihail (1071-1078), Andronikos ve Konstantin ile birlikte) ait olduğu ortaya çıktı. Tüm sikkeler 1067-1070 yılları arasında basılmıştır.[2]
Katran Tebrizi'nin şiirlerinde Şeddadi hükümdarı Ali Leşkar-i Taberi II'nin Gence'de Leşkar-i Taberiabad adında bir şehir kurduğundan bahsedilmektedir.[3]
Mimari özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Saray binasının ve kompleks içindeki diğer binaların duvarları kerpiç ve kil harcı kullanılarak inşa edildi. Sadece kompleksi çevreleyen duvarlar nehir taşı ve kireç harcı kullanılarak inşa edildi.[1]
Sarayın duvarları içten kil harcıyla kaplanmıştı. Odalardan birinde, kil harcının üzerine başka bir kaplama daha uygulanmış, ardından alçı harcı sürülmüş ve bu kaplama duvar resimleriyle süslenmiştir.[2]
Hükümdar hamamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Hükümdar Hamamı, 1938-1939 yıllarında Eski Gence Kalesi bölgesinde, Hükümdar Sarayı'nın yanında, ilk kale duvarı içinde yapılan arkeolojik kazılar sırasında keşfedilmiştir.[2] Yapının mimari özellikleri, odaların ve suyun ısıtılması için koşulların görülmesi ve iki su borusunun bulunması, araştırmacıların bu yapının bir hamam olduğu sonucuna varmalarını sağlamıştır.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Джафарзада 1949, s. 61
- ^ a b c d Джафарзада 1949, s. 62
- ^ Peacock, Andrew (2011). "SHADDADIDS". Encyclopædia Iranica, Online Edition. 6 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2015.
- ^ Джафарзада 1949, s. 63
Bibliyografya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Джафарзаде, И. М. (1949). Историко-археологический очерк Старой Гянджи. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.