Sivaslı Er Halim Vakası
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Ocak 2026) |
| Sivaslı Er Halim Vakası | |
|---|---|
 | |
| Tarih | 8 Ağustos 1903 |
| Konum | Manastır Vilayeti (Manastır/Bitola), Osmanlı İmparatorluğu |
| Tür | Diplomatik kriz; askerî adli vaka |
| Sonuç | Divan-ı harp yargılaması; Osmanlı-Rus ilişkilerinde gerginlik |
| Can kaybı | 1 (Aleksandr Rostkovski) |
Sivaslı Er Halim Vakası (bazı kaynaklarda Rostkovski olayı olarak da anılır), 8 Ağustos 1903'te Osmanlı İmparatorluğu'nun Manastır Vilayeti'nde Rusya İmparatorluğu'nun Manastır konsolosu Aleksandr Arkadiyeviç Rostkovskinin bir Osmanlı jandarma eri tarafından öldürülmesiyle başlayan ve Osmanlı-Rus ilişkilerinde diplomatik gerilime yol açan olaydır.[1]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]1903 yazında Makedonya bölgesi, Osmanlı idaresi açısından isyanlar, güvenlik sorunları ve büyük devletlerin reform baskılarının yoğunlaştığı bir dönemdi.[1] Manastır Vilayeti bu süreçte hem askerî hem de diplomatik bakımdan hassas bir konumdaydı.[1]
Olayın gelişimi
[değiştir | kaynağı değiştir]Hasip Saygılı'nın derlediği kaynaklara göre Rostkovski, 8 Ağustos 1903 sabahı Bukova'dan Manastır'a giderken şehir merkezinde Nüzhetiye Karakolu önünde durmuştur.[1] Nöbetçi jandarma eri Halimin kendisini selamlamadığı gerekçesiyle taraflar arasında tartışma yaşanmıştır.[1]
Kaynaklarda, Rostkovski'nin yanında kavas bulunmaması ve resmî konsolos kıyafeti giymemesi nedeniyle nöbetçi askerin kendisini tanımadığı belirtilmektedir.[1] Tartışmanın büyümesi üzerine yaşanan fiziki ve sözlü gerilim sonucunda Halim ateş açmış, Rostkovski olay yerinde hayatını kaybetmiştir.[1]
Tanıklıklar
[değiştir | kaynağı değiştir]Bazı tanık anlatımlarına ve hatıratlara göre olay yerine ilk gelen subaylardan biri Erkân-ı Harp Yüzbaşısı Enver Bey (sonradan Enver Paşa) olmuştur. Enver Bey, silah sesini duyması üzerine karakola koştuğunu ve jandarma erinin silahını kendisine teslim ettiğini anılarında aktarmıştır.[1]
Soruşturma ve yargılama
[değiştir | kaynağı değiştir]Olayın ardından askerî soruşturma başlatılmış ve divan-ı harp yargılaması yapılmıştır.[1] Mahkeme, 13 Ağustos 1903 tarihinde jandarma eri Halim hakkında idam kararı vermiştir.[1] Aynı davada, olay sırasında görevli olan diğer nöbetçi er Abbas da “katle iştirak” gerekçesiyle mahkûm edilmiştir.[1]
Diplomatik etkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Rostkovski'nin ölümü, Osmanlı Devleti ile Rusya İmparatorluğu arasında diplomatik gerilime neden olmuştur.[1] Rusya'nın olaya sert tepki verdiği, Osmanlı yönetiminin ise krizin büyümemesi için hızlı yargılama ve idarî tedbirler aldığı belirtilmektedir.[1]
Kaynaklarda değerlendirmeler
[değiştir | kaynağı değiştir]Olay, literatürde farklı bağlamlarda ele alınmıştır. Bazı çalışmalar vakayı diplomatik protokol ve güç ilişkileri çerçevesinde değerlendirirken, bazıları dönemin yerel güvenlik koşullarını ve askerî disiplin sorunlarını ön plana çıkarmaktadır.[1][2]
Görseller
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g h i j k l m n Saygılı, Hasip (2013). "1903 Makedonya'sında Reformlara Tepkiler: Manastır Rus Konsolosu Aleksandır Rostkovski'nin Katli". Karadeniz Araştırmaları (39): 69-94. doi:10.12787/KARAM714.
- ^ Lory, Bernard (2011). "Un poste consulaire en Macédoine, Bitola-Monastir, 1851-1913". Erişim tarihi: 7 Ocak 2026. Bilinmeyen parametre
|yayın=görmezden gelindi (yardım)
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]