Toprakkale (Kah)
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Ocak 2026) |
Torpaqqala | |
 | |
 | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Tür | Yerleşim alanı |
| Mimari tarz | Alban mimarisi |
| Konum | Kah, Azerbaycan  |
| Koordinatlar | 41°16′27″K 46°43′01″D / 41.27417°K 46.71694°D |
Toprakkale, Azerbaycan'da yer alan bir erken Orta Çağ yerleşimidir.
Toprakkale, Kanıkçay Nehri'nin sol kıyısında, aynı adı taşıyan tepede, modern Kah şehrinin 25 km güneybatısında yer almaktadır. Uzunlamasına bir plana sahip olan tepe, kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinde 500-510 metre uzunluğunda ve 150-160 metre genişliğindedir. Toplam alanı 1,5 hektardır.
Toprakkale'de bina kalıntıları, tandır ve ocak alanları, üretim çukurları, tarım kapları, çeşitli çömlek ve cam eşya örnekleri ve kemik kalıntıları keşfedilmiştir.
Toprakkale'nin VII. kazı alanında bulunan hepsi yanmış olan beş odasının duvarları kerpiç tuğladan, tavanı ise ahşaptan yapılmıştı. İlginç bir şekilde, ocaklarda çok miktarda akik deniz tuzu bulundu. Raşid Goyushov, akik deniz tuzunun deri tabaklamada ve evlerin duvarlarını badanalamada kullanıldığını belirtmektedir.[1]
Araştırmalar, Toprakkale'de özel bir zanaat bölgesinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Kazılarda iki çömlek ve tuğla üretim alanı ile bir cam fırını keşfedilmiştir. Çömlek üretim alanları elips şeklinde olup iki katlıdır. Her iki alanda da sırsız toprak eşya üretilmiştir. Tuğla üretim alanı ise Transkafkasya arkeolojik kazılarında bulunan tek yapı malzemesi fırınıdır.
Toprakkale'de bulunan en nadir kalıntı, bir cam fırınının keşfidir. Dikdörtgen şeklinde, özenle inşa edilmiş bu fırının içinde çok sayıda cam kalıntısı bulunmuştur. Bunlar Azerbaycan'da bilinen bu türdeki en eski atölyelerdir.
Yerleşim yerinin altında çömlek ve toprak mezarlar, yakınlardaki Sakızlık denilen bölgede ise Hristiyan mezarları ortaya çıkarılmıştır. Toprakkale'nin kuzeydoğusunda yer alan bu mezarlıktaki mezarlar araştırılmıştır. Bu mezarların Kafkas Albanlarına ait olduğu düşünülmektedir.[2]
Toprakkale'de 3. ila 15. yüzyılları kapsayan 2-4 metre kalınlığında bir kültürel tabaka bulunmaktadır. Tepenin etrafında 1,5-2 metre yüksekliğinde bir savunma duvarı, çömlek küreler ve bir cam üretim fırını ile birlikte kültürel tabakadan ev eşyalarının keşfi, bilim insanlarının burayı kentsel bir yerleşim yeri olarak adlandırmalarına olanak sağlamıştır. Toprakkale bölgesinde Kafkas Albanlarına ait erken bir Orta Çağ şehrinin olduğu düşünülmektedir.[1][3][4][5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Rəşid Göyüşov. Azərbaycan arxeologiyası. Bakı: 1986
- ^ АСЭ 1986.
- ^ Mahmudov F.R. Ağyazı düzənliyində Yaloylutəpə mədəniyyətinə aid abidə. Azərbaycanın maddi mədəniyyəti. Cild-6. Bakı: 1965
- ^ H.Əzimov, Ş.Əhmədov. Qax abidələri. Bakı: Səda 1998
- ^ Şahmərdan Əhmədli. Unudulmuş şəhər — Torpaqqala. Qax: 1996
Bibliyografya
[değiştir | kaynağı değiştir]- "Торпаггала". Азербайджанская советская энциклопедия (Azerice). IX. Б. 1986.