Astabad
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Ocak 2026) |
| Astabad | |
|---|---|
| Yerel ad | |
| Konum | Nahçıvan şehrinin 12 km güneydoğusu, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Azerbaycan |
| Kuruluşu | XII - XIII yüzyıllar |
| Kurucusu | Azeriler |
Astabad, Nahçıvan'ın 12 km güneydoğusunda, Aras Nehri kıyısında yer alan bir ortaçağ şehridir. Ünlü Azerbaycanlı filozof ve şair Fazlullah Esterabadî Naimi'nin doğum yeri[1] ve ikametgâhıdır.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Şehrin kalıntıları günümüz Tezekend yakınlarında bulunmaktadır. Astabad şehrinin adı, 14. yüzyıldan itibaren kaynaklarda ve resmi belgelerde geçmektedir. 18. ve 19. yüzyıllarda şehrin adı yavaş yavaş unutulmuş ve bazen yakındaki manastırın adından dolayı Kızılvang olarak anılmıştır. 1895 yılında Astabad'da kilden yapılmış uzun erkek heykelleri bulunmuştur. 1926 yılında, antik mezarlıkta yapılan arkeolojik kazılar sırasında, Bronz Çağı'na ait insan figürlü, son derece güzel boyanmış kaplar, silahlar ve taşlar keşfedilmiştir.[2]
Orta Çağ'da Astabad, Hurufizmin ana merkezlerinden biriydi.[3] Araştırmacılar, bu hareketin kurucusu ve lideri Fazlullah Naimi Esterabadî'nin (1339–1394) de bu şehirde doğup yaşadığını belirtmektedir. Naimi, memleketinin onuruna "Astabadî" takma adını almıştır.[4]
Şehir, feodal iç savaşlar sonucunda yıkılmış ve terk edilmiştir. 1967-1971 yılları arasında Aras Barajı'nın inşası sırasında sular altında kalmıştır. Şehirde araştırmalar yapılmış olsa da bu araştırmalar uzun süre devam etmemiş ve önemli sonuçlar ortaya çıkarılamamıştır.[5]
Astabad nekropolü
[değiştir | kaynağı değiştir]Astabad nekropolü, Astabad şehri yakınlarında bulunan bir Orta Çağ (12.-18. yüzyıl) mezarlığıdır. Nekropolde Müslüman geleneklerine göre gömülmüş iskeletler keşfedilmiştir. Mezarların bazılarında sandık şeklinde ve taştan koç benzeri anıtlar bulunmaktaydı. Bu mezar taşlarının çoğunda Arapça yazıtlar yer almaktadır.
Nekropolde keşif amaçlı araştırmalar yapıldı. 1967-1971 yılları arasında Araz Baraj Gölü'nün yapımı sırasında Astabad nekropolü de sular altında kaldı.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ АМЕА, Очерки по истории азербайджанской философии, Том 1, Изд.во Академии наук Азербаиджанской ССР, 1966
- ^ Naxçıvan abidələri ensiklopediyası, Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 28.
- ^ Змрд Кули-заде — Хуруфизм и его представители в Азербайджане, "Элм,", 1970, стр. 207
- ^ Али Сумбатович Сумбатзаде — Азербайджанцы, этногенез и формирование народа, "Элм", 1990, стр. 216
- ^ a b "Naxçıvanın su altında qalan abidələri..." Azadlıq qəzeti. 1 Kasım 2013. s. 14. 5 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2022.