Azerbaycan-Ukrayna ilişkileri
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Azerbaycan ve Ukrayna Sovyetler Birliği'nden bağımsızlıklarını kazandılar ve yakın bir dostluk kurarak[1] 1992 yılında diplomatik ilişkiler kurdular. İki ülke arasındaki stratejik iş birliği, siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler çok yüksek bir seviyededir.[2] Azerbaycan, bölgedeki stratejik rolü nedeniyle Ukrayna'nın hem örgütlenmesinde hem de dış politikasında önemli bir rol oynamaktadır.[3]
Ukrayna, Ermenistan'a karşı Dağlık Karabağ ihtilafının çözümünde Azerbaycan'ın pozisyonunu desteklemektedir.[4]
İki ülke de uluslararası kuruluşlara giriş konusunda birbirlerini desteklemektedir.[5]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Ukrayna Halk Cumhuriyeti ve Ukrayna Devleti ile İlişkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Diplomatik ilişkiler ilk olarak 1919 yılında, Ukrayna'nın Tiflis Başkonsolosu Oleksiy Kulinsky'nin Bakü Başkonsolosu olarak atanmasından bir yıl sonra kuruldu.[6][7] Ukraynalı Ataman Golovati'nin mezarı hala Azerbaycanlılar tarafından korunmaktadır; ayrıca Lankaran'da Kazaklar'a adanmış bir anıt da bulunmaktadır.[8]
Sovyet Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti siyasi bir anlaşma yapma ve diplomatik misyonlar değiştirme olasılığını görüştüler. 8 Aralık 1921'de SSCB, Yuriy Kotsiubynsky'ye müzakereleri yürütme konusunda resmi yetkiler bile verdi, ancak bu girişim Rus Halk Komiserleri Konseyi tarafından durduruldu. 30 Aralık 1922'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin Kuruluş Antlaşması imzalandı ve ardından Azerbaycan ticaret temsilciliği uzun süre Kharkiv'de faaliyet göstermeye devam etti ve SSCB'nin ticaret ve diğer iş temsilcileri Bakü'de faaliyet göstermeye devam etti.
Azerbaycan ayrıca 1986'daki Çernobil felaketi sırasında Ukrayna'ya sığınma konusunda yardım etti.
Kara Ocak olaylarından sonra, yaklaşık 10.000 kişi Moskova'nın Azerbaycan'a askeri müdahalesini protesto etmek için Lviv'de bir mitinge katıldı.[9]
1991 Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]
Azerbaycan, 6 Şubat 1992'de Ukrayna'nın bağımsızlığını tanıdı ve aynı gün iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kuruldu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Abulfaz Elçibey, 12 Kasım 1992'de Ukrayna'ya resmi bir ziyaret gerçekleştirdi.[10] Bu ziyaret sırasında, Ukrayna ile ilişkilerin eski Sovyetler Birliği'nin tüm eski cumhuriyetleri arasında öncelikli olacağını söyledi.[11] 5 Mayıs 1996'da Ukrayna, Bakü'de Azerbaycan Büyükelçiliğini açtı ve Azerbaycan da 12 Mart 1997'de Kiev'de Ukrayna Büyükelçiliğini açtı. 2001 yılında, iki ülke Gürcistan ve Moldova ile birlikte Demokrasi ve Ekonomik Kalkınma Örgütü'nü (GUAM) kurdu.
İkinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Ukrayna'nın Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü desteklediğini ve her iki devlete de askeri yardım sağlamayacağını belirtti.[12][13]
2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'a göre, ilk insani yardım ilaç ve diğer tıbbi malzeme kargosu, 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden üç gün sonra, 27 Şubat 2022'de Ukrayna'ya ulaştı. Haziran 2023'e kadar Azerbaycan'ın Ukrayna'ya sağladığı insani yardımın hacmi bin tonu ve 20 milyon ABD dolarını aştı.[14]
Haziran 2023'te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana ilk kez Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi çerçevesinde Moldova'da bir araya geldiler ve Zelensky, Azerbaycan tarafına Ukrayna'ya Birleşmiş Milletler'de verdiği destek için teşekkür etti.[15]
Siyasi İlişkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]
İki ülke arasındaki ilişkiler dostane seviyededir.[16] Azerbaycan'ın Kiev'de bir büyükelçiliği bulunmaktadır. Ukrayna'nın Bakü'de bir büyükelçiliği bulunmaktadır. Her iki ülke de Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Doğu Ortaklığı, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (BGK) ve GUAM'ın tam üyesidir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Yanukovych: Ukraine grateful to Azerbaijan for assistance in difficult situations, Interfax-Ukraine (18 November 2013)
- ^ "General look on bilaterial relations between Ukraine and Azerbaijan" (PDF). 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Temmuz 2011.
- ^ "Sia.az". sia.az. 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Trend: Ukraine supports Azerbaijan in Nagorno-Karabakh conflict - Mar. 17, 2011". KyivPost. 17 Mart 2011. 27 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020.
- ^ "ABC.AZ". Abc.az. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ Talmon, Stefan (1998). Recognition of Governments in International Law. Oxford University Press. s. 289. ISBN 0-19-826573-5.
- ^ "Podrobnosti events". 5 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Kazaklardan ibarət sülhməramlı qüvvələr formalaşdırıla bilər". 25 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2011.
- ^ The Ukrainian Resurgence by Bohdan Nahaylo, page 248
- ^ "Визит Абульфаза Эльчибея в Киев". www.kommersant.ru. 11 Aralık 1992.
- ^ "Эльчибей поехал в Киев". www.kommersant.ru. 10 Aralık 1992.
- ^ Yavuz, Tahla (2 Ekim 2020). "Ukraine supports Azerbaijan's territorial integrity". Anadolu Agency. 5 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
- ^ "Avakov: Ukraine won't provide military assistance to Armenia-Azerbaijan conflict parties". Ukrinform. 2 Ekim 2020. 5 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2020.
- ^ "No:345/23, Statement by H.E. Mr. Jeyhun Bayramov, Minister of Foreign Affairs of Azerbaijan at the Ukraine Recovery Conference, London, 21-22 June, 2023". 16 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "President of Ukraine met with the President of Azerbaijan — Official website of the President of Ukraine". Official website of the President of Ukraine.
- ^ Today interview with Ukrainian political expert