2025-2026 İran protestoları
| 2025-2026 İran Protestoları | |||
|---|---|---|---|
 -------- | |||
| Tarih | 28 Aralık 2025 - günümüz (17 gün) | ||
| Yer |  İran, dünya geneli[1] | ||
| Sebep |
| ||
| Hedef |
| ||
| Yöntem | Gösteri, toplumsal olay, grev, slogan atma, sivil itaatsizlik, Barikat kurma | ||
| Taraflar | |||
| |||
| Öne çıkan kişiler | |||
| |||
| Kayıplar | |||
| |||
İran'da, 28 Aralık 2025 tarihinde başkent Tahran'da başlayarak kısa sürede ülke geneline yayılan ve halen devam eden, giderek derinleşen ekonomik krize tepki olarak birçok kentte kitlesel gösteriler patlak verdi.[2] Tahran'da başlayan protestolar, hızla yükselen enflasyon, artan gıda fiyatları ve İran riyalinin ciddi ölçüde değer kaybetmesi nedeniyle duyulan hoşnutsuzluktan kaynaklandı. Başlangıçta esnaf ve çarşı tüccarları tarafından yürütülen gösteriler, kısa sürede üniversitelere yayılarak çok sayıda öğrencinin katılımıyla genişledi. Göstericiler, dini lider Ali Hamaney'e atfen “Diktatöre ölüm” gibi hükûmet karşıtı sloganlar attı. Hareket, Mahsa Amini'nin ölümünün ardından 2022 yılında gerçekleşen protestolardan bu yana İran'daki en büyük toplumsal huzursuzluk dalgası haline geldi.[3][4][5]
Protestoların temelinde hızla kötüleşen ekonomik koşullar yer aldı. İran'da enflasyon Ekim 2025'te %48,6'ya, Aralık 2025'te ise %42,2'ye yükselerek hane halkı bütçeleri üzerinde ağır bir baskı oluşturdu.[3] İran riyali, Amerikan doları karşısında 1,45 milyon seviyesine gerileyerek tarihî bir dip noktasına ulaştı.[3][6] Gıda ve temel tüketim maddelerinde büyük fiyat artışları yaşanırken, çok sayıda İranlı geçimini sağlamakta zorlandı.[6] Birkaç yıldır gelişmekte olan döviz krizi, İsrail ile yaşanan 12 günlük savaş ve "yeniden yürürlüğe girme" ("snap back") mekanizması yoluyla yeniden uygulamaya konulan Birleşmiş Milletler'in İran'ın nükleer programıyla bağlantılı yaptırımları da dahil olmak üzere süregelen ekonomik baskılar nedeniyle 2025 yılında daha da ağırlaştı.[3]
Tahran'ın ticari bölgelerinde başlayan yerel protestolar kısa sürede İsfahan, Şiraz ve Meşhed gibi diğer büyük kentlere yayıldı.[3] Tahran'da protestolar özellikle Büyük Çarşı çevresinde yoğunlaştı. Burada tüccarlar, hükûmetin harekete geçmesini talep ederek grev düzenledi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, güvenlik güçlerinin kalabalıkları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandığı görüldü.[3] Protestolar büyüdükçe şiddeti de arttı. Çeşitli kentlerde göstericiler hükûmet karşıtı sloganlar atarak, temel ihtiyaçları dahi karşılamayı zorlaştıran ekonomik sıkıntıların sona erdirilmesini talep etti.[3] Zamanla protestoların hedefleri genişleyerek “özgürlük” çağrılarını ve hükûmetin devrilmesine yönelik açık talepleri de kapsar hale geldi.[7]
Arka Plan
[değiştir | kaynağı değiştir]İran'da ekonomik kriz
[değiştir | kaynağı değiştir]İran ekonomisi, en azından 2024 yılı itibarıyla yüksek enflasyon oranları, para biriminin ciddi ölçüde değer kaybetmesi ve elektrik ile doğalgaz kesintilerine yol açan enerji açığı nedeniyle ağır bir darbe aldı. Bu kesintiler, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın kamuoyuna yönelik özür açıklamalarına neden oldu. İran, aynı zamanda önemli bir müttefiki olan Baasçı Suriye'nin çöküşü ve Esad rejiminin devrilmesiyle birlikte küresel etkisinde belirgin bir gerileme yaşadı.[8] 2025 yılının son aylarında İran ekonomisi, döviz kurlarında benzeri görülmemiş bir artışa sahne oldu. İran riyali ABD doları karşısında yaklaşık 145.000 toman seviyesine kadar geriledi.[9][10] Ayrıca İran Devlet İstatistik Merkezi verilerine göre, ülkedeki enflasyon oranı Aralık 2025'te Kasım ayına kıyasla %1,8 artarak %42,2'ye ulaştı.[3] Gıda fiyatları yıllık bazda %72 oranında artarken, sağlık ve tıbbi ürünlerdeki artış %50 seviyesine çıktı.[3] İran aynı zamanda kötü yönetilen bir su kriziyle karşı karşıya bulunmaktaydı.[4]
İran medyasında yer alan haberlerde, hükûmetin 21 Mart'ta başlayacak İran yeni yılıyla birlikte vergileri artırmayı planladığı da belirtildi. Bu durum, vatandaşlar arasındaki endişeleri daha da artırdı.[3] Bazı protesto söylemleri, ekonomik sıkıntıları hükûmetin dış politika önceliklerine yönelik eleştirilerle ilişkilendirdi. Aralık 2025 gösterileri sırasında bazı katılımcılar “Ne Gazze ne Lübnan, canım İran'a feda” sloganını attı.[11] İran'daki hoşnutsuzluğun, protestocuların hükûmeti otoriterlikle suçlaması ve Hizbullah ile Hamas gibi vekil aktörlere, ülke içi ihtiyaçların önünde öncelik verildiğini ileri sürmesi nedeniyle, siyasi yolsuzluk iddialarıyla da bağlantılı olduğu öne sürüldü.[5]
Ekonomi analistleri, hükûmetin para ve maliye politikalarını, ekonomik kötü yönetimi, kronik bütçe açıklarını ve uluslararası yaptırımların devamını başlıca etkenler olarak gösterdi. Bu koşullar, özellikle ithalata bağımlı işletmeler başta olmak üzere ticaret loncalarını doğrudan etkiledi. Şiddetli döviz kuru oynaklığı, birçok tüccarın ürün fiyatlandırmasını yapamamasına, tedarik sağlayamamasına ve ekonomik faaliyetlerini sürdürememesine yol açtı.[6][12][13][14]
Ekonomik belirsizlik, 2025 yılı boyunca İran'da giderek arttı. Haziran 2025'te İran, İsrail ile savaşa girdi. Bu süreçte İran'ın nükleer programı hedef alındı. İran nükleer tesisleri Amerika Birleşik Devletleri tarafından da vuruldu.[3][15] Eylül 2025'te Birleşmiş Milletler, İran'a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu. Bu kapsamda İran'ın yurt dışındaki varlıkları donduruldu. Silah ticareti durduruldu ve ülkenin balistik füze programıyla bağlantılı yaptırımlar uygulandı.[3] Birçok İranlı, Amerika Birleşik Devletleri'ni de içine alan daha geniş çaplı bir çatışma ihtimalinden endişe duydu. Bu durum piyasalardaki istikrarsızlığa katkıda bulundu.[3]
Önceki protestolarla karşılaştırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Daha fazla bilgi için bkz.: İran İslam Cumhuriyeti'nde insan hakları
Başlangıçta protestolar, 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin başörtüsünü “uygunsuz” taktığı iddiasıyla gözaltındayken hayatını kaybetmesinin ardından ülke genelinde gösterilerin patlak verdiği 2022 yılından bu yana İran'daki en büyük protesto dalgası olarak tanımlandı.[3] Ancak Britanyalı-İranlı aktivist Ellie Borhan'a göre, bu protesto dalgası önceki protestolardan daha güçlü bir nitelik taşımaktadır.[16] Mahsa Amini protestoları sırasında “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketine yönelik 2022'de gerçekleştirilen sert müdahalelerin ardından, İran kamuoyunun hükûmete olan güveninin önemli ölçüde zayıfladığı ifade edilmektedir.[8] Daha önce de Mayıs 2025'te, Bandar Abbas'ta başlayan kamyon şoförleri protestoları gerçekleşmiş; düşük maaşlar, yüksek sigorta primleri ve gelecekte yakıt fiyatlarının artırılma ihtimali nedeniyle yollar ve limanlar kapatılmıştır.[17]
Pazar esnafı ve tüccarlar, 1979 İran İslam Devrimi sırasında da etkili olmuş; kamuoyunun seferber edilmesine katkı sağlayarak nihayetinde monarşinin devrilmesinde önemli bir rol oynamıştır.[3] Söz konusu gösteriler, muhaliflere yönelik geniş çaplı bir hükûmet baskısının uygulandığı bir dönemde gerçekleşmesi bakımından da dikkat çekicidir. Bu baskı, önde gelen muhaliflerin tutuklanmalarını ve yaklaşık son 40 yılın en yüksek idam sayılarını içermektedir.[15] İran'da infazların 2025 yılında 2024'e kıyasla iki katına çıktığı bildirilmektedir. İdam oranlarının 2022'den bu yana artış eğiliminde olduğu, aktivistlerin ise İslam Cumhuriyeti'nin infazları toplumda korku yaratmak ve iç muhalefeti bastırmak amacıyla kullandığını ileri sürdüğü belirtilmektedir.[10]
Protestolar
[değiştir | kaynağı değiştir].png)
28 Aralık 2025
[değiştir | kaynağı değiştir]28 Aralık'ta, Tahran'daki Alaeddin Alışveriş Merkezi'nde bulunan esnaf ve tüccar grupları ile Charsou Mall dahil olmak üzere diğer ticari merkezlerdeki işletmeler, dükkânlarını kapatarak greve gitti. Eş zamanlı olarak bu alanların çevresinde protesto toplanmaları oluştu. Yaygın dükkan kapatmalarını gösteren görüntü ve videolar sosyal medyada dolaşıma girdi.[13] Haberlere göre protestocular, döviz kurundaki hızlı artışı ve piyasa istikrarsızlığını gerekçe göstererek mevcut koşulların sürmesi halinde çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletmenin iflas edeceği uyarısında bulundu. Bazı toplanmalar, Cumhuriyet Caddesi dahil olmak üzere çevredeki sokaklara da yayıldı.[12][18][19] Cumhuriyet Caddesi'nde, esnafın protestolarına ekonomik koşullara tepki gösteren başka kişiler de katıldı. Ülkenin başka bölgelerinde ise demir tüccarları, para biriminin değer kaybını protesto etmek amacıyla benzer şekilde dükkanlarını kapattı.[20]
Protestoların başladığı sıralarda İran riyali, ABD doları karşısında 1,45 milyon seviyesine gerileyerek tarihi bir dip noktasına ulaştı. Ardından 1,38 milyon seviyesine doğru sınırlı bir toparlanma gösterdi.[21] Riyal, İran-İsrail savaşı sonrasında, kısmen ABD yaptırımları nedeniyle petrol gelirlerinin azalmasına bağlı olarak yaklaşık %40 oranında değer kaybetmişti. Yıllık enflasyon oranı ise %42,2 seviyesine yükselmişti. Protestoların, Tahran merkezinde elektronik ürün satan esnafın dükkanlarını kapatmasıyla başladığı bildirildi.[6] Devlet medyası, başlangıçta daha sınırlı ölçekte kalan esnaf protestolarına ait sansürlü bulanık görüntüler yayımladı.[21]
Video kayıtları ve görgü tanıklarının anlatımları, esnaf gruplarının ekonomik kötü yönetime karşı sloganlar attığını ve bazı durumlarda hükûmet karşıtı söylemlerde bulunduğunu ortaya koydu.[18] Protestocular ayrıca güvenlik güçlerine seslenerek “Emniyet güçleri, destek, destek” sloganını attı.[22] Göstericilerin başlıca talepleri arasında döviz kurlarının istikrara kavuşturulması, esnafın ekonomik sıkıntılarının giderilmesi, öngörülebilir bir iş ortamının oluşturulması ve piyasa oynaklığından kaynaklanan kayıpların önlenmesi yer aldı.[12][18] Bu gün içerisinde güvenlik güçleriyle herhangi bir çatışma bildirilmedi ve protestoların barışçıl şekilde geçtiği belirtildi.[23]
29 Aralık 2025
[değiştir | kaynağı değiştir]Protestolar, 29 Aralık'ta ikinci gününe girerek Tahran'ın Büyük Çarşısı da dâhil olmak üzere kentin çeşitli bölgelerine yayıldı. Tüccar ve esnaf, İran riyalindeki benzeri görülmemiş çöküşü ile döviz ve altın fiyatlarındaki keskin artışları protesto etmek amacıyla iş yerlerini kapatarak sokaklarda toplandı. Göstericiler, satın alma gücündeki düşüş ve yaşam maliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek ekonomik koşullara ve hükûmetin ekonomi yönetimine karşı tepkilerini dile getirdi. İnternette paylaşılan videolar, Lalezar, Çeharsuk ve Cumhuriyet Caddesi çevresinde devam eden toplanmaları gösterirken, katılımcıların büyük ölçüde şiddet içermeyen bir tutum sergilediği ve hükûmetin ekonomik politikalarına yönelik eleştirel mesajlar verdiği görüldü.[24][25][26] Tahran'daki Büyük Çarşı esnafı da bir önceki gün protestoları başlatan elektronik eşya satıcılarına katıldı.[6]
Bağımsız kaynaklarca doğrulanan görüntüler, Tahran Büyük Çarşısı yakınındaki alışveriş merkezlerinde toplanan kalabalıkların “azadi” (özgürlük) sloganları attığını ortaya koydu.[15] Kolluk kuvvetleri, Alaeddin Alışveriş Merkezi önündeki göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı.[26] Protestolar, İran'ın diğer kentlerine de yayıldı.[27] 29 Aralık 2025 gecesi, ülkenin güneyinde Keşm ile kuzeyde Zencan ve Hemedan dâhil olmak üzere çeşitli bölgelerde protestoların gerçekleştiği bildirildi. Göstericiler, Keşm Adası'nda “Diktatöre ölüm” (2021–2022 İran protestolarında da kullanılan bir slogan) ve Zencan'da “Seyyid Ali [Hamaney] bu yıl devrilecek” gibi dini lideri hedef alan sloganlar attı.[15][28] Ayrıca “Pehlevi geri dönecek” gibi monarşi yanlısı sloganlar da dile getirildi.[29]
Iran International, Tahran'daki Cumhuriyet-i İslami Caddesi'nde bir protestocunun motosikletli güvenlik güçlerine rağmen yolun ortasında oturarak hareket etmeyi reddettiğini, daha sonra darp edilerek olay yerinden uzaklaştırıldığını gösteren bir videoyu yayımladı. Söz konusu video sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Çok sayıda haber kuruluşu, protestocuyu ve olayı 1989 Tiananmen Meydanı protestoları ve katliamı sırasında kayda geçen “Tank Adam” görüntüsüyle karşılaştırdı.[16][30][31][32]
30 Aralık 2025
[değiştir | kaynağı değiştir]Protestoların üçüncü gününde, grevler ve güvenlik önlemleri daha da genişledi. Tahran'ın Şuş ve Molavi semtleri ile İsfahan'daki Nakş-ı Cihan Meydanı gibi bölgelerde çok sayıda dükkan kapatıldı. Tahran, Meşhed ve Hace Nasır Üniversitesi çevresinde yoğun güvenlik konuşlandırmaları bildirildi. Hükûmetin tepkileri arasında, soğuk hava koşulları ve enerji kısıtları gerekçesiyle Tahran eyaleti dahil 11 eyalette geçici kapanmaların emredilmesi yer aldı. Güvenlik güçlerinin Hemedan'da protestoculara ateş açtığı, Tahran ve Melard'da ise göz yaşartıcı gaz kullandığı bildirildi.[27][33]
Gösteriler Kirmanşah, Şiraz, Yezd ve Tahran'ın Şadabad ile Şuş bölgeleri dahil olmak üzere yeni kent ve semtlere yayıldı. Emirkabir, Beheşti, Hâce Nasır, Şerif, Bilim ve Kültür ile Tahran Bilim ve Teknoloji üniversitelerinin yanı sıra İsfahan Teknoloji Üniversitesi ve Yezd Üniversitesi'nden öğrenciler de mitinglere katılarak “Diktatöre ölüm”, “Hamaney'e ölüm”, “Hepimiz birlikteyiz” ve “Seyyid Ali (Hamaney) bu yıl devrilecek” gibi sloganlar attı.[7][33][34][35][36] Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, hükûmeti vatandaşların taleplerini dinlemeye çağırdı. Buna karşılık bir hükûmet sözcüsü, bir "dialog grubu”nun hayata geçirileceğini açıkladı.[37][38] Bununla birlikte, Pezeşkiyan'ın açıklamalarının protestocuları yatıştırmadığı; taleplerin yalnızca ekonomik istikrarın ötesine geçtiği değerlendirildi.[7] Ayrıca bazı İranlılar, geçmişte hükûmetin ekonomik sorunların çözümünde sınırlı imkanlara sahip olduğunu belirten açıklamalarını hatırlatarak, mevcut hükûmetin sorunları çözme kapasitesine şüpheyle yaklaştıklarını ifade etti.[39]
İnsan hakları örgütleri ve öğrenci grupları, Tahran'daki Şuş Meydanı çevresinde 11 protestocunun gözaltına alındığını; 5 öğrencinin tutuklandığını ve bunlardan 4'ünün daha sonra serbest bırakıldığını bildirdi.[40] Başka bir haber ise, İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Besic milislerinin bir kampüs toplanmasına müdahalesi sırasında Tahran'daki Emirkabir Üniversitesi'nde bir öğrencinin ağır yaralandığını aktardı.[40]
Sosyal medyada paylaşılan videolar, öğrencilerin hükûmet karşıtı sloganlar attığını, Dini Liderlik makamının temsilcilikleriyle ilişkili tabelaları kaldırdığını ve üniversite girişlerinde güvenlik güçleriyle karşı karşıya geldiğini gösterdi.[40]
31 Aralık 2025
[değiştir | kaynağı değiştir]Protestoların dördüncü gününde, İsfahan, Kirmanşah ve Fesa kentlerinde halk toplanmaları gerçekleşti. Fesa'da vatandaşlar valilik binası önünde geniş katılımlı bir miting düzenlerken, Kirmanşah'ta çarşı ve pazarların tamamen greve gittiği bildirildi. Haber kaynaklarına göre, polis güçleri protestoculara gerçek mermi ve göz yaşartıcı gazla müdahale etti.[41][42] Aynı zamanda Şirvan'da görevde olan ve emekli öğretmenler, İl Eğitim Müdürlüğü önünde bir araya geldi. Kirmanşah'ta ise Ferdovsi Meydanı'ndan otogar bölgesine kadar (yaklaşık 8 kilometrelik bir alanda) güvenlik güçlerinin konuşlandırıldığı ve yoğun bir güvenlik varlığının dikkat çektiği aktarıldı.[43]
Fesa'daki valilik önünde düzenlenen protesto sırasında Mehdi Samavati adlı bir kişinin hayatını kaybettiği iddia edildi. Ancak hükûmete yakın Mehr Haber Ajansı, Fesa Valisi'ne dayandırdığı haberinde bu iddiayı yalanladı.[44] Devlet haber ajansı IRNA ile yarı resmi Mehr Haber Ajansı ise Çarşamba gecesi, Loristan eyaletine bağlı Kuhdeşt kentinde protestocularla yaşanan çatışmalar sırasında 21 yaşındaki bir Besic gönüllüsünün öldüğünü; ayrıca 13 polis memuru ve Besic üyesinin yaralandığını bildirdi.[45][46]
Hükûmet, “soğuk hava koşulları” gerekçesiyle ülkenin büyük bölümünde ülke çapında tam iş yeri kapatılması talimatı verdi.[47] Bununla birlikte bazı analistler, bu kararın asıl amacının protestoları bastırmak olduğunu ileri sürdü.[48] Söz konusu kapanma, İran'ın 31 eyaletinden 21'inde uygulandı.[49]
Hükûmet protestoculara yönelik sert müdahale tehdidinde bulunmaya başlarken,[39] Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı, protestocuların “gözdağı, şiddet ve gözaltılarla karşı karşıya kalmasından” endişe duyduklarını açıkladı.[50] Video kayıtlarında, aralarında tüccarların, kadın hakları savunucularının ve öğrencilerin de bulunduğu protestocuların sıklıkla “Diktatöre ölüm” ve “Ne Gazze ne Lübnan, canım İran'a feda” sloganlarını attığı görüldü.[5][51]
Devam eden protestolara yanıt olarak İran hükûmeti, Muhammed Rıza Farzin'in istifasının ardından eski ekonomi bakanı Abdülnasır Hemmati'yi İran Merkez Bankası'nın yeni başkanı olarak atadı.[52]
1 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]Protestoların beşinci gününde, Tahran'daki merkezi meyve ve sebze halinin işçileri ve çalışanları iş bırakmış ve dağıtım döngüsünü durdurarak ülke çapındaki ayaklanmaya katılmıştır. “Bilerek ve kararlılıkla, destek destek” sloganını atan protestocular, grevlerin genişletilmesi yoluyla değişim için ulusal iradenin güçlendirilmesi çağrısında bulunmuştur. Polis, göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanmıştır.[53] Haberlere göre, Hukuk ve Siyaset Bilimi Fakültesi Fakülte Kurulu sekreteri ve Tahran Üniversitesi Fakülte Kurulu üyesi olan Sarira Karimi, 31 Aralık 2025'te tutuklanmasının ardından 1 Ocak 2026'da serbest bırakılmıştır.[54][55]
Göstericilerin Mervdeşt'te toplandığı ve “Bu yıl kan yılıdır, Seyyid Ali devrilecektir” gibi İslam Cumhuriyeti hükûmeti karşıtı sloganlar attığı bildirilmiştir. Meşhed'de protestocular Saadi Metro İstasyonu'nda toplanmış, çevik kuvvet kalabalığı güç kullanarak dağıtmaya çalışmıştır.[56]
Lur azınlığının yaşadığı Luristan'da, protestocuların sokaklarda ateşler yaktığı ve “Bu yıl kan yılıdır, Seyyid Ali devrilecektir” sloganını attığı bildirilmiştir. Ek raporlar, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı gerçek mermi kullandığını iddia etmektedir.[57] Lordegan İlçesi'nde, valilik binası çevresi ve belediye meydanı dâhil olmak üzere Lordegan kentinin çeşitli bölgelerinde toplanmalar gerçekleşmiştir. Bu raporlara göre, gerilimin tırmanmasıyla bazı kişilerin hükûmet ve banka binalarına zarar vermeye çalıştığı belirtilmiştir. Polis kalabalıkları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanmış ve iki taraf arasında çatışmalar yaşandığı bildirilmiştir. Olaylar sırasında çok sayıda kişi yaralanmış, doğrulanmamış haberler ise birden fazla ölümün meydana geldiğini öne sürmüştür.[58] Lordegan'da aralarında bir çocuğun da bulunduğu en az üç kişinin öldüğü bildirilmiştir.[59][60] Kum'da hükûmet güçlerinin yoğun varlığı gözlemlenmiştir. Protestocular, hükûmet karşıtı ve Rıza Pehlevi lehine sloganlar atarak sokakları doldurmuştur.[61][62]
2 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]2 Ocak'ta, güvenilir medya raporlarına göre protestolar Tahran, Kum, İsfahan, Şiraz, İlam, Meşhed, Karac, Zencan, Hemedan ve Keşm'de yüksek katılımla devam etmiştir.[63] Zahidan ve Tahran'da protestolar yeniden yoğunluk kazanmıştır. Güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestocular için Fuladşehr, Kuhdeşt ve Mervdeşt'te cenaze törenleri düzenlenmiştir. Bu törenler sırasında katılımcılar hükûmete karşı tepkilerini dile getirmiş ve “Hamaney'e ölüm” sloganları atılmıştır. Kuhdaşt'ta 31 Aralık vurularak öldürülen Amirhesam Khodayarifard için düzenlenen cenaze töreninde, Besic ve Devrim Muhafızları güçleri taş atılması ve sloganlar eşliğinde alandan uzaklaştırılmıştır. Khodayarifard'ın babası, oğlunun Besic üyesi olmadığını doğrulamıştır.[64]
3 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]3 Ocak'taki protestolar, önceki günlere kıyasla hem coğrafi yayılım hem de katılımcı sayısı bakımından daha geniş olmuş, buna paralel olarak güvenlik güçlerinin varlığı da artmıştır.[65] İran Ulusal Direniş Konseyi ile İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), Kazerun, Malekşahi, Kirmanşah, Şiraz, Meşhed, Arkavaz, İsfahan, Tahran, Hafşecan, Karac, Şehr-i Kord ve Fardis dahil olmak üzere gösterilerin düzenlendiği bazı yerleri açıklamıştır. HRANA, protestoların başlangıcından bu yana biri hükûmet güvenlik güçleri mensubu olmak üzere toplam 16 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmiştir.[65][66]
3 Ocak'ta atılan sloganların yansıttığı üzere, protestoların temaları ekonomik adaletsizlik ve yönetişim sorunlarından özgürlük ve adalet taleplerine kadar uzanmıştır. HRANA, protesto amaçlarının zaman içinde evrildiğini; “ticaretle bağlantılı ve gündelik talepler ile siyasi talepler arasındaki sınırın bulanıklaştığını ve devam eden protestoların birikmiş, çok katmanlı şikayetler temelinde şekillendiğini” değerlendirmiştir.[65]
ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarının ardından, İran'ın dini lideri Ali Hamaney 3 Ocak'ta yaptığı açıklamada “Düşmana boyun eğmeyeceğiz” demiş ve “isyancıların yerlerine oturtulması gerektiğini” ifade etmiştir.[67][68] Aynı gün ABD Dışişleri Bakanlığı, protestocuların cenaze törenlerine yönelik baskıları kınayan bir açıklama yayımlamıştır.[69]
Cloudflare, İran'daki internet trafiğinde %35'lik bir düşüş tespit ettiğini bildirmiş, İranlı internet kullanıcıları sık sık kesintiler ve yavaş bağlantılar yaşandığını rapor etmiştir.[70]
4 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]4 Ocak'ta Tahran'daki ana çarşıda güvenlik güçlerinin yoğun varlığı gözlemlenmiştir.[71] Aynı gün, İran genelinde en az 20 büyük şehir ve küçük yerleşim yerinde protestolar ve grevler gerçekleştirilmiştir.[72] ABD Başkanı Donald Trump, ilave protestocuların öldürülmesi hâlinde İranlı yetkililerin “çok sert bir şekilde vurulacağını” söyledi.[2]
5 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]Dokuzuncu günde protestolar İran genelinde devam etti. Tahran'ın Bagh-e Sepahsalar semtinde “Kahrolsun Hamaney” sloganları yankılandı. Tahran Üniversitesi yakınlarında özel kuvvetler yüksek alarm durumunda beklerken, Marvdasht gibi kentlerden günlük yaşamın içine sirayet eden direnişle birlikte yaygın grevlere ilişkin haberler geldi.[10]
Yasuc'ta güvenlik güçleri, valilik binası önünde toplanan tutuklu aileleriyle karşı karşıya geldi. Protestoların, İran halkındaki hoşnutsuzluğun bir parçası olarak Saman, Sangsar ve Kuşk gibi daha küçük kasabalara da ulaştığı bildirildi.[11]
Daha önce anılan kentlere ek olarak, ülke genelinde Çaharmahal ve Bahtiyari Eyaleti'ndeki Saman, Semnan Eyaleti'ndeki Sangsar, Zahidan, Kerec'deki Fardis, Fars Eyaleti'ndeki Meşkan ve Mamasani'deki Nurabad dahil olmak üzere çeşitli yerlerde de protestolar rapor edildi. Gösteriler ayrıca Kazvin, Hemedan, İlam, Meşhed, Nişabur, Abade, Buşehr, Babol, Bucnurd, İsfahan Eyaleti'ndeki Kuşk, Merkezi Eyaleti'ndeki Şazend ile kuzeydeki Reşt ve Sari kentlerinde de kayda geçirildi. Raporlara göre bu bölgelerdeki protestocular, kamusal alanlarda toplanarak sloganlar attı ve Hamaney yönetimine yönelik hoşnutsuzluklarını dile getirdi; bu durum ülke çapındaki huzursuzluğun yayılmayı sürdürdüğünü yansıttı.[10][14][17]
6 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDPI), Komala, Devrimci Emekçiler Birliği, Kürdistan Emekçiler Birliği, Khabat Örgütü, Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) ve Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) dahil olmak üzere birçok önemli Kürt siyasi grubu, ortak bir açıklama yayımlayarak protestolara destek verdiklerini bildirdi ve İran'daki Kürtleri grev ve gösteriler düzenlemeye çağırdı.[73][74]
Tahran'daki Büyük Çarşı'da protestocular tarafından bir oturma eylemi gerçekleştirildi.[75] Çarşı esnafı greve gitti. Özellikle altın ve döviz, kumaş ile ayakkabı ve ev aletleri çarşılarının koridorlarındaki çok sayıda dükkanın kısmen ya da tamamen kapalı olduğu bildirildi. Grevlerin kendiliğinden geliştiği, bazı raporlara göre Çarşı'nın bir “savaş alanına” dönüştüğü ifade edildi.[76][77] Oturma eylemi, güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz kullanmasıyla dağıtıldı.[75]
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na (HRANA) göre, on gün boyunca protestoların gerçekleştiği toplam yer sayısı 27 eyalette 88 şehirde 285 nokta olarak tahmin edildi. Ayrıca 22 üniversitede protestolar yapıldığı bildirildi.[78] Protesto sloganlarının, ekonomik, toplumsal ve siyasal şikayetleri kapsayan geniş bir yelpazeyi sürdürdüğü belirtildi.[76]
Yezdanşehr'de yerel kaynaklar, polisin protestoculara karşı aşırı güç kullandığını; önce göz yaşartıcı gaz kullandığını, ardından sivillere gerçek mermiyle ateş açtığını bildirdi.[79]
Tahran'daki Sina Hastanesi ile İlam'daki İmam Humeyni Hastanesi'ne, yaralı protestocuları gözaltına almak amacıyla düzenlenen güvenlik güçleri baskınları ülke genelinde yankı uyandırdı. İlam'da aileler ve sağlık personeli güvenlik güçlerine direndi. Güvenlik güçlerinin İlam'daki hastanede kullandığı yöntemler arasında bina içlerinde ve hastane yerleşkesinde göz yaşartıcı gaz kullanılması da yer aldı. İçişleri Bakanı'na, İlam baskınına ilişkin soruşturma yürütmesi ve bir rapor sunması talimatı verildi.[76]
6 Ocak itibarıyla, gözaltına alınan protestoculara ait toplam 15 zorla alınmış video itirafının resmî medyada yayımlandığı bildirildi.[76]
Çevrim içi sosyal medyada Rıza Pehlevi, 8 ve 9 Ocak akşamları İran Standart Saati'ne göre saat 20.00'de evlerden ve sokaklardan sloganlar atılması çağrısında bulundu. Bu çağrının amacını, gösterileri “disiplinli tutmak ve mümkün olduğunca geniş katılımlı hale getirmek” olarak açıkladı. Ayrıca, çağrısına verilen yanıta bağlı olarak “bir sonraki eylem çağrılarını” duyuracağını belirtti.[80]
7 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]7 Ocak'ta Beluç milliyetçisi silahlı örgüt Halkın Savaşçıları Cephesi militanları, İranşehr Emniyet Müdürü Mahmud Hakikat'ı suikastla öldürdü.[81][82] İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestoların 31 eyalette 111 şehirde toplam 348 noktada gerçekleştiğini ileri sürdü. Ayrıca 45 üniversitenin protestolara katıldığını bildirdi. Sanatçılar ve öğretmenler, protestoları destekleyen ve güvenlik güçlerinin protesto katılımcılarına yönelik baskılarını eleştiren açıklamalar yayımladı.[83]
Besic'e bağlı sivil giyimli unsurların çeşitli kentlerde protestoculara ve sivillere saldırdığı bildirildi. Sokaklarda ve binalar üzerinde en sık atılan sloganlardan birinin “Kahrolsun Hamaney” olduğu ifade edildi.[84]
HRANA, güvenlik güçlerinin tutuklamalarına ve şiddetine rağmen protestoların sürmesini, “İran toplumunun önemli bir kesiminin protestonun maliyetini sessizlik ve eylemsizliğin maliyetinden daha düşük görmeye başladığını” göstermesi şeklinde yorumladı. Temel temalar, “tek bir sorunun iki boyutu” olarak değerlendirilen ekonomik ve yönetimle ilgili şikayetler olmaya devam etti.[83]
7 Ocak'ta, her ikisi de İran'ın Kürt bölgesinde yer alan Abdanan ve Melekşahi kentlerinin güvenlik güçleri tarafından terk edildiği ve kentlerin kontrolünün protestoculara geçtiği bildirildi.[85]
Meşhed'de protestocuların bir bayrak direğinden İran İslam Cumhuriyeti'ne ait büyük bir bayrağı gönderden aşağı indirdikleri ve daha sonra ikiye yırttıkları görüldü.[86]
8 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]Protestolar, Pehlevi'nin gösteriler için belirttiği saat olan 20.00'den sonra tırmandı. Yoğun baskı öncesinde hükûmetin yaygın bir uygulaması olarak, bir çok şehirde telefon hatları ve internet kesintileri yaşandı.[87] Elon Musk'ın sağlamış olduğu Starlink uydu internet hizmeti bu kesintilerden etkilenmedi ve bazı kullanıcıların devlet kontrolündeki internet karartmalarını aşmasına olanak sağladı.[88] Tahran'daki slogan atan kalabalıkların ağırlıklı olarak Pehlevi yanlısı olduğu görüldü. CBS News, protestoların “olası bir dönüm noktasına” ulaştığını belirtti;[89][90][91] Euronews'e göre ise “bu durum protesto hareketinde yeni bir tırmanışı temsil etmektedir.”[92] Gaimiye'de protestocular, 2020'de ABD tarafından öldürülen ve kısa süre sonra İslam Cumhuriyeti tarafından şehit ilan edilen Devrim Muhafızları komutanı Kasım Süleymani'nin bir heykelini devirdi.[93]
Norveç merkezli insan hakları örgütü Hengaw, Kirmanşah'taki protestolar sırasında Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri'nden iki mensubun öldürüldüğünü ileri sürdü.[94] Tahran eyaletine bağlı Melard ilçesinde bir polis memuru, yerel huzursuzluğu kontrol altına alma girişimleri sırasında bıçaklanarak öldürüldü.[95]
İnsan hakları grupları ayrıca, Tahran'daki Gadir Hastanesi'nde, İran İslam Cumhuriyeti güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestoculara ait cesetlerin bulunduğu bir yığını inceleyen “çaresiz durumdaki aile üyelerini” gösteren bir videoyu doğruladı.[96]
9 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]Video görüntüleri ve görgü tanıklarının aktardıklarına göre, sürgündeki prens Rıza Pehlevi'nin çağrısına uyan protestocular, üst üste ikinci gece Cuma akşamı İran genelinde sokaklara çıktı.[97] Pehlevi ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'tan İranlı protestoculara destek vermesini talep etti.[98] The Economist, protestoların 2009'dan bu yana en büyük boyuta ulaştığını bildirirken, “İran'ı uzun süredir izleyen bazı deneyimli gözlemcilerin, protestoların 1979'da şahın devrilmesinden bu yana görülen en büyük hareket olduğu kanaatinde olduğunu” aktardı.[99] Hindistan'dan İngilizce yayın yapan NDTV 24x7, İranlı kadınların videolarda sigara yakarak Hamaney'in fotoğraflarını yaktığı ve X, Reddit, Instagram ile Telegram gibi sosyal medya platformlarında yaygınlaşan viral bir protesto eğilimini haberleştirdi. İran'da Hamaney'e ait görüntülerin yakılmasının yasa dışı olması nedeniyle, gözlemciler bu videoları kadınların kişisel özgürlükleri üzerindeki devlet otoritesini reddettikleri kasıtlı meydan okuma eylemleri olarak yorumladı.[100] Bu eğilim, kadınlar üzerindeki katı dini ve yönetsel standartların reddedildiğine işaret eden benzer değerlendirmelerle birlikte, çok sayıda başka haber kuruluşu tarafından da kayda geçirildi.[101][102]
Hamaney, kısa bir televizyon konuşmasıyla protestolara değindi.[103][104] Konuşmasında ABD Başkanı Trump'ı “kibirli” olarak nitelendiren Hamaney, ellerinin İranlıların kanıyla lekeli olduğunu söyledi ve Trump'ın diğer kibirli liderler gibi devrileceğini ifade etti.[165][166] Protestocuları ise zararlı kişiler ve yağmacılar olarak tanımladı.[105]
İsfahan'da İran İslam Cumhuriyeti Radyo ve Televizyon Kurumu'na ait bir ofiste yangın çıktı.[106] Protestocular ayrıca Tahran'da, Golhak ve Sa'adetabad mahallelerindeki camiler de dâhil olmak üzere bazı binaları ateşe verdi.[107]
Muhalif medya, Kirmanşah Eyaleti'nde protestocular ile güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalarda Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri'ne bağlı Nebi Ekrem Birliği'nden en az 10 mensubun öldüğünü bildirdi.[108]
İran yargı erki başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, protestocuların herhangi bir hukuki müsamaha gösterilmeksizin, yasanın izin verdiği en sert ve kararlı cezalarla karşı karşıya kalacağını açıkladı.[109] ABD istihbaratının üst düzey yetkilileri, Axios'a yaptıkları açıklamada, bu protestoların rejimi istikrarsızlaştıramayacağı yönündeki değerlendirmelerinin “yeniden gözden geçirildiğini” belirtti.[110]
ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü ülke çapındaki protestolar sürerken İran makamlarını göstericileri öldürmemeleri konusunda uyardı ve İranlıları “cesur insanlar” olarak nitelendirdi.[97]
Twemoji emoji kütüphanesi, İran bayrağı emojisini İran İslam Cumhuriyeti bayrağından modern Aslan ve Güneş bayrağı tasarımına değiştirdi.[111]
Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve Türkiye gibi ülkelerden İran şehirlerine yapılan hava yolu seferleri, kitlesel protestolar nedeniyle iptal edildi.[112]
Tahran ve Şiraz'daki hastanelerde görev yapan doktorlar, çok sayıda yaralı protestocunun getirilmesi nedeniyle kapasitenin aşıldığını bildirdi; bazı sağlık kuruluşları, baş ve göz bölgelerinden ateşli silah yaralanmaları bulunan çok sayıda hasta nedeniyle acil olmayan yatış ve ameliyatları askıya aldı.[113]
CNN'e gönderilen bir sesli mesajda, Nişabur kentindeki bir İranlı doktor, İran güvenlik güçlerinin “en az 30 kişiyi” öldürdüğünü ve “aralarında çocukların da bulunduğunu” söyledi. Ayrıca “5 yaşında bir çocuğun annesinin kollarındayken vurulduğunu” belirtti. Doktorun anlatımına göre güvenlik güçleri yayaları ve olaylarla ilgisi olmayan kişileri de hedef aldı.[ Aynı doktor, “Hastaneler son derece kaotik ve hastalar teşhis edilmekten ve kimliklerinin tespit edilmesinden korkuyor. Bu nedenle insanları bilgilendirmeye ve onları özel kliniklerde tedavi etmeye çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.[114]
10 Ocak 2026
[değiştir | kaynağı değiştir]Gece yarısından şafak vaktine kadar Tahran Belediyesi çalışanlarının, sokaklardaki boş kurşun kovanlarını temizleyip toplayarak güvenlik güçlerine teslim etmekle görevlendirildiği bildirildi.[115]
İslam Cumhuriyeti yetkililerinin sürdürdüğü internet kesintisine rağmen, 9-10 Ocak gecesi boyunca Tahran'da ve İran'ın çeşitli bölgelerinde binlerce protestocu toplanarak “Hamaney'e ölüm” ve “Şah çok yaşa” sloganları attı. Bu gelişme, Rıza Pehlevi'nin protestoculara şehir merkezlerinin kontrolünü ele geçirmeleri ve rejim öncesine ait “Aslan ve Güneş” bayrağını göndere çekmeleri çağrısının ardından geldi. Pehlevi ayrıca yakında İran'a döneceği vaadinde de bulundu.[96]
İnternet ablukası, dijital işlemler dahil olmak üzere gündelik yaşamı, ayrıca hastanelerin, eczanelerin, bankaların ve büroların işleyişini aksattı. Birçok işletme kapılarını açmadı.[115]
İnternet kesintisi, gösterilerin büyüklüğünün ve protestoculara yönelik polis şiddetinin boyutunun sağlıklı biçimde belgelenmesini de engelledi.[96] İranlı Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi, 9 Ocak 2026'da, “kapsamlı bir iletişim karartması örtüsü altında planlanan bir katliam” ihtimaline ilişkin uyarıda bulunarak, Tahran'daki tek bir hastanede yüzlerce yaralı protestocuya dair tanıklıklar duyduğunu açıkladı.[96] The Guardian, 10 Ocak 2026'da Starlink üzerinden ek raporlar aldığını bildirerek şu ifadeye yer verdi: “Bir devrim için ayağa kalkıyoruz, ancak yardıma ihtiyacımız var. Tecavüzkar nişancılar Tecerriş Arg bölgesinin (Tahran'ın varlıklı bölgelerinden biri) arkasına konuşlandırıldı.”[96] Bir başka protestocu, şehir genelinde çok sayıda göstericinin vurulduğunu belirterek “Yüzlerce ceset gördük” dedi. Üçüncü bir tanıklık ise güvenlik güçlerinin ateş açması sonucu öldürülen protestocuların sayısının “çok yüksek” olduğunu doğruladı.[96] İnsan hakları aktivistleri, bu tanıklıkların kendilerine ulaşan raporlarla uyumlu olduğunu ifade etti.[96] The Guardian, internet karartmasına rağmen protestocuların uluslararası medyadan artan polis şiddetine ilişkin haberleri aktarmasını talep ettiğini, bir aktivistin “lütfen insanların gerçek mermiyle öldürüldüğünü açıkça belirtin” dediğini aktardı.[96]
The Guardian'a göre, Avrupa Birliği ve ABD dahil olmak üzere uluslararası toplumun büyük bir bölümü protestoculara açık destek gösterdi.[96] ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, X'te “Amerika Birleşik Devletleri İran'ın cesur halkını desteklemektedir” paylaşımını yaptı.[48] ABD Başkanı Donald Trump ise “İran, belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe bakıyor. ABD yardıma hazır!!!” ifadelerini kullandı.[116]
CBS News'in aktardığına göre, İran Başsavcısı Muhammed Movahedi-Azad, protestocuların, ölüm cezasıyla yargılanabilen “Allah'a düşmanlık” (muharebe) suçlamasıyla karşı karşıya kalabileceğini belirtti. Aynı haberde, devlet medyasının “Tahran ve çoğu eyalette herhangi bir toplanma ya da kaos olmadığı” yönündeki yayınlarının, Associated Press tarafından elde edilen ve Tahran'ın Sa'adetabad semtindeki devam eden gösterileri gösteren bir fotoğraf ile Fars Haber Ajansı'na ait, İsfahan'da protestocuların molotof kokteylleri attığı ve en az bir kişinin uzun namlulu bir silah kullandığının görüldüğü bir güvenlik kamerası kaydıyla çeliştiği belirtildi. Devlet medyasıyla bağlantılı Genç Gazeteciler Kulübü, protestocuların Gachsaran'da Devrim Muhafızları'na bağlı gönüllü Besic milislerinden üç kişiyi öldürdüğünü bildirdi. Reza Pehlevi, protestoların pazar gününe kadar sürmesi çağrısında bulundu.[117]
Göstericiler tarafından uygulanan yöntemler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ulusal grevler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ülke genelinde işletmeler, mağazalar, kafeler ve işçiler tarafından; ayrıca çevrim içi mağazalar ile sosyal medya fenomenleri tarafından ulusal grevler gerçekleştirilmiştir.[118][119][120][121][122]
Dikkat çeken sloganlar ve semboller
[değiştir | kaynağı değiştir].svg)
Protestolar sırasında göstericiler tarafından, hükûmet karşıtı duyguları, monarşinin yeniden tesisine yönelik çağrıları ve protestocular arasındaki birlik vurgusunu yansıtan çeşitli dikkat çekici sloganlar atılmıştır. Bu sloganlar, Manoto ve Iran International gibi Farsça yayın yapan medya kuruluşlarının video ve haberlerinde sıkça belgelenmiştir. Sloganların bir kısmı Pehlevi Hanedanı'na ilişkin tarihsel göndermeler içerirken diğerleri doğrudan İran'ın dini lideri Ali Hamaney'i veya İslam Cumhuriyeti yönetimini hedef almıştır. Protestolarla ilişkilendirilen semboller arasında, monarşist eğilimlerin ve hükûmete muhalefetin bir göstergesi olarak çeşitli gösterilerde dalgalandırılan Aslan ve Güneş bayrağı da yer almıştır.[123][124]
Öne çıkan Sloganlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- “Ne Gazze ne Lübnan, canım feda İran'a” (Farsça: نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران, Transliterasyon: Na Qazze na Lebnan, jânam fadâ-ye Irân) - Bazı İranlıların, İslam Cumhuriyeti'nin Filistinli militan gruplara yönelik askeri, mali ve siyasi desteğine karşı çıkışını ve İran'ın kendi ihtiyaçları ile çıkarlarının ihmal edildiği yönündeki eleştirilerini ifade eden bir slogandır.[125]
- “Rıza Şah, ruhun şad olsun” (Farsça: رضا شاه، روحت شاد, Transliterasyon: Rezâ Şâh, ruhat shâd) - Pehlevi Hanedanı'nın kurucusu Şah Rıza Pehlevi'yi onurlandıran ve Hemedan, Tahran, İsfahan, Kirmanşah ve diğer bazı yerlerde dile getirilen bir slogandır.[126][127]
- “Şah çok yaşa” (Farsça: جاوید شاه, Transliterasyon: Jâvid Shâh) - monarşinin geri dönüşü çağrısını içeren ve gece saatlerinde düzenlenen protestolar sırasında Hemedan, Erak, Nehavend, Dehloran ve diğer bazı kentlerde tekrar edilen sloganlar arasındadır.[123][128][129][130]
- “Bu son savaştır, Pehlevi geri dönecek” (Farsça: این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده, Transliterasyon: In âkharin nabarde, Pahlavi barmigarde) - rejim değişikliği ve Pehlevi ailesinin geri dönüşü yönündeki kararlılığı ifade eden; Erak, Reşt, Hürremabad, İsfahan, Nehavend ve Dorud'da dile getirilen bir slogandır.[123][127][131][132][133][134]
- “Rıza, Rıza Pehlevi, işte ulusal sloganımız” (Farsça: رضا رضا پهلوی، این است شعار ملی, Transliterasyon: Rezâ Rezâ Pahlavi, in ast shu'ar-e melli) - protestolar sırasında, özellikle Farsan İlçesi'nde, ulusal bir slogan olarak dile getirilmiştir.[131]
- “Hamaney'e ölüm” (Farsça: مرگ بر خامنهای, Transliterasyon: Marg bar Khâmene'i) - İran'ın dini lideri Ali Hamaney'e yönelik doğrudan çağrılar içeren bu sloganın İsfahan, Farsan, Erak ve diğer protesto alanlarında duyulduğu bildirilmiştir. Söz konusu slogan daha önce 2021–2022 ve 2022–2023 protestoları sırasında da kullanılmıştır.[127][135][136]
- “Korkmayın, korkmayın, hepimiz birlikteyiz” (Farsça: نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم, Transliterasyon: Natarsid, natarsid, mâ hame bâ ham hastim) - protestocular arasında birlik ve cesareti teşvik eden bu slogan, İsfahan'da gece saatlerinde yapılan toplanmalarda dile getirilmiştir.[134][137]
- “Şerefsiz, şerefsiz” (Farsça: بیشرف، بیشرف, Transliterasyon: Bi-sharaf, bi-sharaf) - güvenlik güçlerine veya hükûmet yetkililerine yöneltilmiştir.[138]
- “Diktatöre ölüm” (Farsça: مرگ بر دیکتاتور, Transliterasyon: Marg bar Diktâtor) - hükûmetin üst yönetimini hedef alan genel bir otoriterlik karşıtı slogan olup; Tahran, İsfahan, Kirmanşah, Malard, Nehavend, Nurabad ve Karac'ta rapor edilmiştir.[134][139][140][141][142][143][144][145][146]
- “Şah eve geliyor, Zahhak devriliyor” (Farsça: شاه مییاد به خونه، ضحاک سرنگونه, Transliterasyon: Shâh mi-yâd be khune, Zahâk sarnegune) - Pers mitolojisine (bir zorba figürü olarak Zahhak) gönderme yaparak mevcut yönetimin devrilmesini ve Şah'ın geri dönüşünü simgeleyen bir slogandır.[147]
İran rejimi tarafından uygulanan yöntemler
[değiştir | kaynağı değiştir]İnternet kısıtlamaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Ana madde: 2026 İran internet kesintisi
Protestolar sırasında İran rejimi, iletişimi ve bilgi akışını sınırlamak amacıyla internet erişimine yönelik ciddi kısıtlamalar uyguladı. Resmi olarak ülke çapında bir internet kesintisi ilan edilmemiş olsa da, aktif gösterilerin yaşandığı kentlerde bağlantı büyük ölçüde aksadı. Bu durum vatandaşların mesaj göndermesini, medya içerikleri paylaşmasını veya yeni protestolar örgütlemesini zorlaştırdı. Bu önlemler, yaygın biçimde yetkililerin muhalefeti bastırma ve yaşanan huzursuzluklara ilişkin anlatıyı kontrol altına alma çabalarının bir parçası olarak değerlendirildi.[148]
Iraklı milislerin devreye alınması
[değiştir | kaynağı değiştir]Iran International'a göre, 2 Ocak 2026'da İran rejimiyle bağlantılı Iraklı milis gruplar, İran'daki protestoların bastırılmasına yardımcı olmak üzere aktif olarak silah altına alındı.[149] 6 Ocak 2026'da ise Kataib Hizbullah, Hareketü'n-Nüceba, Seyyidü'ş-Şüheda ve Bedr dahil olmak üzere Iraklı Şii milis gruplarına mensup yaklaşık 800 kişinin İran'a gönderildiği bildirildi.[149] Söz konusu unsurların, resmi olarak Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'ne “ziyaret” gerekçesiyle Şelemçe, Çezabeh ve Hüsrevi sınır kapılarından geçirildiği, fiiliyatta ise Ahvaz'daki bir üsse toplanarak buradan protestoların bastırılmasına destek vermek üzere çeşitli bölgelere sevk edildikleri aktarıldı.[149]
Iran International'a göre, “İslam Cumhuriyeti'nin bu adımının arkasındaki neden, İran polisinin silahsız sıradan insanlara saldırma emirlerine uymayabileceği yönündeki endişesi ya da mevcut güçlerinin 100'den fazla kentteki protestoları durdurmak için yetersiz kalması olabilir.”[150]
Tepkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]İran
[değiştir | kaynağı değiştir]İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney, “Protestocularla konuşuruz, ancak vandallar yerlerine oturtulmalıdır.” dedi.[151]
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, televizyondan yaptığı bir konuşmada “İsrail, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri ile topyekün bir savaş içindeyiz” ifadelerini kullandı.[152] Ayrıca “Halkın geçim sorununu çözmezsek cehenneme sürükleniriz” diyerek protestoları kabul ederken İran'a yönelik olası bir başka saldırının ihtimalini küçümsedi.[153][154][155]
31 Aralık 2025'te Fesa'da bir hükûmet binasına saldırı düzenlenmesinin ardından yetkililer, bunun protestolarla bağlantılı olduğunu belirtmekten kaçınarak, gerekçe olarak "soğuk hava koşulları ve enerji tasarrufunu" gösterip ülkenin neredeyse tamamında 4 Ocak 2026'ya kadar genel izin ilan etti.[156]
Hükûmet, ithalatı desteklemek ve enflasyonu dizginlemek amacıyla uzun süredir kullandığı, riyalin ABD doları karşısındaki sübvansiyonunu durdurdu.[157][157]
Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Generali Muhammed Ali Caferi, İsrail tarafından ikinci bir saldırı dalgası olması halinde “ezici bir darbe” indireceklerini söyledi.[158][159]
DMO'nun Loristan eyaletindeki Hazret-i Ebulfazl Tümeni'ne bağlı haber sitesi, protestoculara “plakasız bazı kamyonlar tarafından mühimmat verildiğini ve silah dağıtıldığını” iddia etti.[160]
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Aref istifasını sundu. Ancak istifa Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan tarafından kabul edilmedi.[161] İran Cumhurbaşkanı'nın Siyasi Danışmanı Mehdi Sanaei ise görevinden istifa etti.[162]
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, The Guardian'da yayımlanan bir makalesinde ABD Başkanı Donald Trump'a müzakerelerin yeniden başlatılması çağrısında bulundu.[163]
İslam Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı Fars Haber Ajansı, protestoların ikinci gününde grev ve gösterileri “ayaklanma” olarak nitelendirdi ve ekonomik sloganları protestocuların taleplerini aşacak şekilde siyasallaştırmak için çarşılara sızdığı iddia edilen kişilere karşı uyarıda bulundu.[164]
İran riyalinin rekor düşük seviyeye gerilemesinin ardından, İran Merkez Bankası Başkanı Muhammed Rıza Farzin istifa etti ve yerine Abdolnasır Hemmati atandı.[165]
İran Hükûmeti Sözcüsü Fateme Muhacerani, sosyal medyada yaptığı açıklamada hükûmetin protestoları kabul ettiğini belirterek “sert sesleri de duyacağız” dedi.[166]
Önde gelen reformist siyasetçi ve tutuklu Mustafa Taczade, ülkeyi “devletsizlik ve kaosa” sürükleyen ekonomik krizin yönetiliş biçimini eleştirdi. Teokrasinin kaldırılması ve “sistemin demokratik bir dönüşümden geçirilmesi” çağrısında bulunan Taczade, dini kurumların geleneksel rollerine, yani medreselere dönmesi ve siyasal yetkinin yeniden halka verilmesi gerektiğini savundu. Ayrıca “barışçıl protestonun vatandaşların devredilemez yasal hakkı olduğunu” vurgulayarak, gösterilerin bastırılmasına yönelik girişimleri kınadı.[167][168]
Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, “Sorunlar çözülmezse yönetemeyiz” açıklamasında bulundu. Bu ifade bazı çevrelerce siyasi iflasın kabulü olarak yorumlandı.[169]
İran Milli Futbol Takımı Kaptanı Mehdi Taremi, bir paylaşımında “Yetkililerin halkın sorunlarına yönelik hangi çözümü var? Halkın sesini dinlemeli ve onurlu İran milletinin kaygılarına yanıt vermelidirler.” ifadelerini kullandı. Ayrıca, “Dünya 2026'ya girerken ne yazık ki İran halkının ekonomik durumu hiç de iyi değil. Dolar ne kadar pahalılaşırsa, halk o kadar yoksullaşıyor.” dedi.[56]
İslami Danışma Meclisi Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, “Kötü niyetli kişiler ve örgütlü hareketler, sahadaki eğitimli unsurları aracılığıyla her türlü kamu talebi ve protestoyu kaos ve kargaşaya dönüştürmek istiyor. Ancak İran milleti ülkenin güvenliği konusunda defalarca uyanıklığını, bilincini ve duyarlılığını göstermiştir.” açıklamasını yaptı.[170]
Maslahat Teşhis Konseyi Başkanı Amoli Laricani ise “Eleştiri ve talepler milletin hakkıdır; ancak düşmanlara bir işaret olarak algılanmayacak bir biçimde dile getirilmelidir.” dedi.[171]
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi üyesi Ali Şemhani, Trump'a yanıt olarak misilleme tehdidinde bulunarak “İran'ın güvenliğine yaklaşan her müdahaleci el, pişmanlık verici bir karşılıkla kesilecektir.” ifadelerini kullandı.[172]
Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise Trump'a yanıtında Amerikalıları “askerlerinize göz kulak olun” sözleriyle uyardı.[173][174]
Tahran'da Filistin Meydanı'na, üzerleri ABD ve İsrail bayraklarıyla örtülü tabutları tasvir eden ve “Askerlerinize dikkat edin” yazılı büyük bir pankart asıldı.[175]
İran diasporası
[değiştir | kaynağı değiştir]Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi, protestoculara destek verdiğini açıklayarak güvenlik ve kolluk kuvvetleri dâhil olmak üzere tüm İranlıları protestolara katılmaya çağırdı.[176]
İran Halkın Mücahitleri Örgütü'nün (MEK) eş lideri Meryem Recavi, protestocuların “zayıflamış bir düşmana korku saldığını” belirtti. Recavi, protestoların bastırılması yönündeki emirlere uyan güvenlik güçlerini, “özgür bir İran'ın mahkemelerinde yargılanacaklarına dair açıklamasıyla uyardı.[177]
İnsan hakları avukatı ve İran uzmanı Gissou Nia, ekonomik krizin protestoların tetikleyicisi olduğunu, ancak protestocuların slogan ve davranışlarının İran hükûmetine yönelik derin bir memnuniyetsizliği ve onu devirmeye yönelik bir isteği ortaya koyduğunu ifade etti.[169]
İranlı muhalif ve Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi, Fesa'da silahsız protestoculara doğrudan ateş açılması nedeniyle İran güvenlik güçlerini kınayarak bunu bir insan hakları ihlali olarak nitelendirdi. Instagram'da paylaştığı mesajda Ebadi, silahsız sivillere karşı gerçek mermi kullanılmasının hiçbir şekilde meşrulaştırılamayacağını vurguladı. Ebadi, yetkilileri şiddeti derhal durdurmaya, yaralılara uygun tıbbi bakım sağlamaya ve Fesa'da protestoculara karşı gerçek mermi kullanılmasına kimin izin verdiğini soruşturmaya çağırdı.[178]
İran asıllı Amerikalı gazeteci ve insan hakları aktivisti Mesih Alinejad, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik mesajının halka “güçlü bir umut mesajı” verdiğini ve Trump'ın tarihin doğru tarafında yer aldığını söyledi.[92][179][180]
İran diasporası, Kanada, Birleşik Krallık, Avustralya ve Amerika Birleşik Devletleri dahil olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde dayanışma mitingleri düzenledi.[181][182][183][184][185]
Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), esnaf ve yurttaşların grev ve gösterilerine destek verdiğini belirten bir kamuoyu açıklaması yayımladı. Açıklamada, İran'da süregelen toplumsal ve ekonomik krizlerin uzun süreli baskı politikalarına, ekonomik kötü yönetime ve siyasal dışlanmaya dayandığı ifade edildi.[186]
İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDPI), protestolar sırasında yayımladığı bir bildiride, ülke genelinde ağır enflasyon ve kötüleşen yaşam koşullarını gerekçe göstererek kitlesel gösterilere ve emek eylemlerine destek verdiğini açıkladı.[186]
Genellikle Komala olarak bilinen İran Kürdistanı Komala Partisi, esnaf ve yurttaşların protesto ve grevlerini açıkça destekledi ve bunları ekonomik sıkıntılara karşı meşru tepkiler olarak nitelendirdi. Parti, yayımladığı açıklamada kaynakların yanlış tahsisi ve bölgesel askeri harcamaları gerekçe göstererek kötüleşen ekonomik koşullardan İran hükûmetini sorumlu tuttu.[186]
Türkiye
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 9 Ocak 2026 tarihinde TRT Haber'de verdiği mülakatta, İran'da yaşanan olaylara ilişkin olarak protestoların boyutunu önceki protestolara kıyasla küçümseyen ve protestoların İsrail'in çıkarlarına hizmet edebileceği endişesiyle rejim yanlısı bir tutum sergileyerek şu açıklamalarda bulundu:[187][188]
Şimdiki gösteriler bir önceki gösterilerin seviyesinde değil. Onun çok daha altında. Ama şöyle bir husus var. Kendi sahici gerekçelerinden ve yapısal sorunlarından dolayı olan bu gösterileri aynı zamanda yurt dışından İran'ın rakipleri tarafından da manipüle edildiği de ayrı bir gerçek. Ha böyle bir realite de var. Mossad bunu gizlemiyor. Kendi internet hesaplarından, Twitter hesaplarından İran halkını ayaklanmaya çağırıyor İran rejimine karşı. (12 Gün Savaşı'ndan sonra da benzer açıklamalar oldu) Tabi... (İsrail) fiili saldırıda bulunduğu için İran halkı orada başka bir tavrı ortaya koydu, asil bir tavır koydu. Düşman saldırısı karşısında birleştiler. Farklılıkları bir kenara bıraktılar. Tek yumruk olacağız, direneceğiz dediler. Orada İsrail aradığını bulamadı. Ama burada savaşın olmadığı bir ortamda başka sahici sıkıntıların reaksiyona yol açtığı bir ortamda İsrail'in bunu değerlendirmeye çalıştığını da görüyoruz. Benim şahsi değerlendirmem (...) bu tabii ki rejime çok güçlü bir mesaj veriyor. Rejimin ben bunu alacağına eminim. (...) Ama İsrail'in beklediği bir sonun olmayacağını kesinlikle görüyorum. İran halkı hangi konuya kimin için ve ne kadar tepki koyacağını bilir"[187][188]
11 Ocak 2026 tarihinde, İstanbul iline bağlı Fatih Kaymakamlığı da Dışişleri Bakanı Fidan'ın ortaya koyduğu siyasi iradeye uygun olarak, İran İslam Cumhuriyeti Başkonsolosluğu çevresinde oluşabilecek "provokatif eylemleri" önlemek amacıyla, planlanan bir basın açıklamasını asayiş ve güvenlik gerekçesiyle yasakladı:[189]
Kamu düzeninin korunması ve olası "provokatif eylemlerin" engellenmesi amacıyla, toplantı ve basın açıklaması alanlarının Valilik tarafından 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu çerçevesinde belirlendiği; söz konusu alanın bu kapsamda yer almadığı, ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na muhalefet edilebileceği, başkonsolosluk önü ve çevresinde yoğun insan ve araç trafiği bulunması nedeniyle güvenlik risklerinin artacağı ifade edilerek basın açıklaması yasaklanmıştır.[189]
Analiz
[değiştir | kaynağı değiştir]2 Ocak'ta Iran International, bazı analistlerin görüşlerine atıfla, İran'ın rejim çöküşünün erken aşamalarına girmiş olabileceğini ileri sürdüğünü bildirdi.[190]
4 Ocak'ta New York Times'a göre, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin de aralarında bulunduğu İranlı yetkililer, hükûmeti “hayatta kalma modunda” olarak tanımladı. Arakçi, hem ekonomik sorunları tersine çevirmede hem de ABD veya İsrail'den gelebilecek askeri saldırı tehdidiyle başa çıkmada ciddi zorluklar yaşandığını ifade etti. Pezeşkiyan, protestoların başlamasının ardından iki acil toplantı gerçekleştirdi. Danışmanlarından bazıları, kendisine rehberlik eden dini lider Hamaney'in rolünü kamuoyu önünde eleştirmesini tavsiye etti.[191]
Foreign Policy'de 5 Ocak'ta yayımlanan bir analiz, 2025–2026 protestolarının Mahsa Amini protestolarından farklılaştığını savundu. Buna göre, 2025–2026 protestoları yalnızca büyük şehirlerle sınırlı kalmayıp küçük kasabaları da kapsayacak şekilde coğrafi olarak daha yaygın bir nitelik taşımakta ve öğrenciler, işçiler, kadınlar ile etnik azınlıklar dahil olmak üzere daha geniş bir toplumsal kesimi içermektedir. Analizde ayrıca uluslararası bağlamdaki farklılıkların da belirleyici olduğu; Trump'ın öngörülemezliği ve uluslararası hukuku açıkça ihlal etmeye istekli tutumunun Biden'ın yaklaşımından ayrıştığı, Esad rejiminin çöküşünün ise İran'ın bölgesel desteğini zayıflattığı vurgulandı. Yazarlar, 2025–2026 protestolarının odağının toplumsal reformdan rejim değişikliğine kaydığını ve yeni protesto dalgasında açıkça Pehlevi yanlısı sloganların atıldığını da belirtti.[192]
Ocak 2026'nın başlarında The Times, istihbarat raporlarına atıfla, Hamaney'in güvenlik güçlerinin protestocuların tarafına geçmesi ihtimaline karşı kendisi ve aralarında oğlu Mücteba Hamaney'in de bulunduğu yaklaşık yirmi yakın çalışma arkadaşı ve aile üyesiyle birlikte Moskova'ya kaçmaya hazır bir kaçış planı bulunduğunu yazdı. İsrail'de bulunan Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (INSS) araştırma görevlisi olan İran doğumlu Beni Sabti[193] ise, Hamaney'in kaçması halinde tercih edeceği sürgün yerinin Moskova olmasını beklediğini ifade etti.[194]
Ayrıca Bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Worldwide protests continue after the death of 22-year-old Mahsa Amini". USA Today. 24 Eylül 2022. 22 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2022.
- ^ a b Bao, Anniek (6 Ocak 2026). "Iran unrest deepens as U.S. attack in Venezuela sharpens Trump intervention threat". CNBC (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low". AP News (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b Salem, Mostafa (30 Aralık 2025). "Iran's ailing supreme leader resorts to his only playbook as crises mount and protests erupt". CNN (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b c "Iran's economic crisis, political discontent threaten regime – DW – 12/31/2025". dw.com (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b c d e "Iran's currency 'turns to ash' as economy spirals". www.ft.com. 30 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b c News, A. B. C. "Iranian protests expand beyond the economy as students demand freedom, end to regime rule". ABC News (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "Iran's turbulent 2024: Regional losses, economic pains and impending threats - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012". www.al-monitor.com (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "TRT فارسی - سقوط ارزش ریال ایران در برابر دلار". www.trtfarsi.com (Farsça). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b c d "گسترش اعتراضات ضدحکومتی در ایران؛ یورش نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی به بیمارستانی در ایلام". صدای آمریکا (Farsça). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b "حمله ماموران سرکوب به خانواده بازداشتشدگان یاسوج". www.iranintl.com (Farsça). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c "رکوردشکنی قیمت ارز و اعتراض کسبه تهران؛ آنچه گذشت". BBC News فارسی (Farsça). 28 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "اعتصاب و تجمع اعتراضی فروشندگان پاساژ علاءالدین تهران – DW – ۱۴۰۴/۱۰/۷". dw.com (Farsça). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "Protesters chant against supreme leader at Tehran rally". www.iranintl.com (İngilizce). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c d Faucon, Benoit (29 Aralık 2025). "Growing Iran Protests Put New Pressure on an Embattled Regime". The Wall Street Journal (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b Weiniger, Gabrielle (30 Aralık 2025). "Inside Iran protests that threaten regime: 'This is the final battle'". www.thetimes.com (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "بازاریان مرودشت اعتصاب کردند". www.iranintl.com (Farsça). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c "بازاریان پایتخت در واکنش به جهش قیمت ارز دست به اعتراض زدند". www.iranintl.com (Farsça). 28 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Tehran Protests Fizzle Out As Dollar Drops 10,000 Tomans After Central Bank Shake-up - Iran Front Page". ifpnews.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Tehran shopkeepers protest currency plunge as rial hits all-time low". www.iranintl.com (İngilizce). 28 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "Protests Erupt in Iran's Capital as Rial Drops to Record Low".
- ^ "تجمع جمعی از کسبه پاساژ علاءالدین در اعتراض به بیثباتی قیمت ارز".
- ^ "Tehran Bazaar Protests Erupt as Rial Plunges to Record Low".
- ^ "کانال وابسته به سپاه پاسداران: اعتصاب بازاریان راه را برای جنگ مجدد اسرائیل هموار میکند". www.iranintl.com (Farsça). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "اعتراضات در ایران؛ وزارت خارجه آمریکا: مردم ایران از سیاستهای جمهوری اسلامی خستهاند". euronews (Farsça). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "آنچه گذشت؛ اعتراضات به قیمت ارز و طلا در ایران برای روز دوم ادامه یافت". BBC News فارسی (Farsça). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "Live - Protests spread nationwide on fifth day of unrest in Iran". www.iranintl.com (İngilizce). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Nighttime chants against Khamenei in southern and northern Iran". www.iranintl.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Iran's Crown Prince Reza Pahlavi backs street protests | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Tehran's Tank Man: A Tiananmen moment". www.iranintl.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Video of protester defying police in Iran goes viral". 24 News HD. 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Iranian protests sparked by economic woes quickly spread across country". The Washington Post (İngilizce). 31 Aralık 2025. ISSN 0190-8286. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b "آنچه گذشت؛ اعتراضات به گرانی در ایران برای سومین روز ادامه یافت". BBC News فارسی (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "دانشگاهها با شعار علیه خامنهای و حمایت از پهلوی به اعتراضات پیوستند".
- ^ تصاویر تجمعات اعتراضی امروز دانشگاههای تهران (Farsça)1 Ocak 2026
- ^ "Iranian security forces beat protesters who cried 'death to Khamenei'". www.telegraph.co.uk. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ Christou, William (30 Aralık 2025). "Iran to listen to protesters' 'legitimate demands' after widespread dissent". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Iran's government offers dialogue as protests spread to universities".
- ^ a b Staff, Al Jazeera. "Iran's Pezeshkian urges unity as protests over economic woes turn deadly". Al Jazeera (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ a b c "Third day of Iran protests marked by multiple arrests, attack on students". www.iranintl.com (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ Press, Associated (31 Aralık 2025). "Iran names new central bank governor amid soaring inflation". The Siasat Daily (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "آنچه گذشت؛ اعتراضات به گرانی در ایران برای روز چهارم ادامه یافت". BBC News فارسی (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Protesters gather outside governor's office in Fasa". www.iranintl.com (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "تکذیب کشته شدن یک نفر در حمله به فرمانداری فسا". خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "شهادت یک بسیجی در کوهدشت توسط اغتشاشگران". خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Volunteer in Iran's Revolutionary Guard reportedly killed during widening protests". AP News (İngilizce). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "تهران و ۲۱ استان دیگر چهارشنبه تعطیل اعلام شدند". www.iranintl.com (Farsça). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "Protests Over Sinking Economy in Iran Spread to Universities".
- ^ "Most of Iran Shuts Down as Government Grapples With Protests and Economy".
- ^ "Iran protests draw swift crackdown as U.S. calls on Tehran to respect "rights of the Iranian people" - CBS News". www.cbsnews.com (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "'We want the mullahs gone': economic crisis sparks biggest protests in Iran since 2022".
- ^ "Iran appoints new central bank governor after mass protests as currency hits record low". CNN (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "پنجمین روز خیزش سراسری - خروش یکپارچه ایران برای سرنگونی با پیوند اعتصابات سراسری و نبرد خیابانی". www.iranntv.com (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "ناآرامیهای ایران؛ استاندار تهران همزمان با تجمع در میدان بزرگ ترهبار پایتخت: اعتراضات بازاریان را مدیریت کردیم". BBC News فارسی (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "آنچه گذشت؛ گزارشها از «کشته شدن سه نفر» در ازنا در روز پنجم اعتراضات". BBC News فارسی (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b "شاهزاده رضا پهلوی: کشتهشدگان اعتراضات، جاویدنامان خیزش ملی ایراناند". www.iranintl.com (Farsça). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "شاهزاده رضا پهلوی: کشتهشدگان اعتراضات، جاویدنامان خیزش ملی ایراناند". www.iranintl.com (Farsça). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ TABNAK, تابناک | (1 Ocak 2026). "جانباختگان لردگان ۲ نفر شد؛ حملهمسلحانه به مراکز دولتی". fa (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Staff, Al Jazeera. "Several killed as Iran protests over rising cost of living spread". Al Jazeera (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Three protesters, including a child, killed as Iranian forces open fire in Azna". Hengaw (hengaw.net) (İngilizce). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "حمله نیروهای حکومتی و مقاومت معترضان در قم". www.iranintl.com (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "مردم قم با شعار «جاوید شاه» به خیابان رفتند". www.iranintl.com (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "اعتراضات مردم قم در طول شب پنجم همچنان ادامه داشت". www.iranintl.com (Farsça). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Protesters back in Tehran streets following Trump's message on sixth day". www.iranintl.com (İngilizce). 3 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b c "Detailed Report on the Seventh Day of Protests; Increase in the Arrest of Teenagers and Broadcast of Forced Confessions".
- ^ Iran (NCRI), Secretariat of the National Council of Resistance of (3 Ocak 2026). "Iran: Uprising in Kazerun and Malekshahi; Regime Forces Open Fire, Causing Casualties". NCRI (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran's leader says rioters 'must be put in their place' as protest death toll reaches at least 15". AP News (İngilizce). 3 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran supreme leader says will not yield as protests simmer and US threatens". Reuters.
- ^ "Iran Pushes Back At Trump As Protests Over Economic Crisis Intensify". Radio Free Europe/Radio Liberty (İngilizce). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Motamedi, Maziar. "Internet disruption, several arrests made as Iran protests continue". Al Jazeera (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Live - Trump warns Iran against deadly crackdown as protest death toll hits 19". www.iranintl.com (İngilizce). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Detailed Report on the Eighth Day of Protests; 222 Locations Across the Country Witness Demonstrations".
- ^ "Call for general strike against repression in Kurdistan, in solidarity with protesters in Iran".
- ^ "Iranian Kurdish groups support nationwide economic protests". Shafaq News (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b "Security forces clash with protesters in Iran's main market as toll rises to 36". AP News (İngilizce). 6 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c d "Detailed Report on the Tenth Day of Protests: 36 Dead in 285 Demonstrations".
- ^ "Day 10 Of Iran Uprising: Security Forces Attack Tehran Hospital, Strikes Spread To Mashhad – OpEd".
- ^ Christou, William (6 Ocak 2026). "Iranian security forces clash with protesters at Tehran's grand bazaar". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ "Day 10 Of Iran Uprising: Security Forces Attack Tehran Hospital, Strikes Spread To Mashhad – OpEd".
- ^ "As Iran's exiled crown prince calls for Iranians to seize protest momentum, could it be a tipping point? - CBS News". www.cbsnews.com (İngilizce). 8 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Iran: Police officer shot dead in Iranshahr".
- ^ "خبرگاه؛ علی اردستانی به اتهام "جاسوسی" برای اسرائیل اعدام شد – DW – ۱۴۰۴/۱۰/۱۷". dw.com (Farsça). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b "From the Streets to Universities: Iran's Protests Enter Their Eleventh Day".
- ^ "Saturday Protests Across Iran: Midnight Update". iranwire.com (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ i24NEWS (7 Ocak 2026). "Iran protests enter 11th day: Demonstrators seize control of two western cities". i24NEWS (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ Protesters tear Iranian flag in half11 Ocak 2026
- ^ "Iranian protests escalate as authorities cut internet and crackdown intensifies". www.euronews.com. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "محدودکردن اینترنت؛ اعتراضات ایران چطور سانسور میشود؟". BBC News فارسی (Farsça). 7 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Ott, Haley (8 Ocak 2026). "Internet service in Iran cut off or restricted as deadly protests reach a possible tipping point - CBS News". www.cbsnews.com (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Internet and phones cut in Iran as protesters heed exiled prince's call for mass demonstration". AP News (İngilizce). 8 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Iran Is Cut Off From Internet as Protests Calling for Regime Change Intensify".
|arşiv-url=kullanmak için|arşiv-tarihi=gerekiyor (yardım) tarihinde kaynağından arşivlendi. - ^ a b "Protests erupt across Iran as currency sinks to record low". Yahoo News (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Correspondent, Samer Al-Atrush, Middle East (8 Ocak 2026). "Iran protests: statue toppled and fires on 12th day as death toll rises". www.thetimes.com (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Glynn, Jordan (9 Ocak 2026). "Iran Update, January 8, 2026". Institute for the Study of War (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ AFP (8 Ocak 2026). "Iran police officer killed in stabbing during unrest near Tehran: local media". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ a b c d e f g h i Christou, William; Parent, Deepa (11 Ocak 2026). "Iran protesters tell of brutal police response as regime lashes out". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ a b "Live - Israel on high alert as Trump says US ready to help Iran protesters". www.iranintl.com (İngilizce). 11 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Exiled prince appeals to Trump, warns blackout could lead to bloodshed". www.iranintl.com (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "As protests surge, the Iranian regime's options are narrowing". The Economist. ISSN 0013-0613. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Why Images Of Iranian Women Lighting Cigarettes With Khamenei's Photo Are Going Viral".
- ^ "From viral defiance to fatal outcomes: The real cost of burning Khamenei's image in Iran". The Financial Express (İngilizce). 10 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Protest creativity: Iranian women light cigarettes on burning portrait of the ayatollah". www.euronews.com. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Iran protests highlights: Internet shut amid protests, Reza Pahlavi's 'urgent message' for Trump". Hindustan Times (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Khamenei says Trump will fall, targets protesters in speech". www.iranintl.com (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Demonstrations in Iran: What are the possible scenarios?". euronews (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "More demonstrations erupt in Iran as rights groups say at least 48 protesters killed". BBC News (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Watch: Buildings in Tehran set on fire as demonstrations spread across Iran". BBC (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Bern, Stefaniia (10 Ocak 2026). "Iran Update, January 9, 2026". Institute for the Study of War (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Iran supreme leader signals upcoming crackdown on protesters 'ruining their own streets' for Trump". AP News (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Ravid, Barak (9 Ocak 2026). "U.S. watching for signs Iran's protests could bring down regime". Axios (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "X changes Iran flag emoji to lion and sun symbol in support for protests". www.iranintl.com (İngilizce). 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Flights from UAE, Qatar and Turkey canceled to Iran as protests grow - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012". www.al-monitor.com (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Iran medics describe hospitals overwhelmed with dead and injured protesters". BBC (İngilizce). 10 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Sangal, Aditi (10 Ocak 2026). "January 10, 2026 — Iran protests spread, death toll mounts amid internet blackout". CNN (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ a b "پیامدهای قطع اینترنت؛ اختلال فراگیر در زندگی روزمره، از بیمارستانها تا بانکها و ادارات". BBC News فارسی (Farsça). 10 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "Trump Says US 'Ready To Help' As Protests In Iran Persist".
- ^ Ott, Haley (10 Ocak 2026). "Iranian protests rage as deaths mount and Trump renews warning of possible U.S. intervention - CBS News". www.cbsnews.com (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ "اعتصاب، از بازار تا فروشگاههای آنلاین؛ همزبانی حجرهها و صفحات اینستاگرامی". iranwire.com (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "اعتصاب کسبه در میدان احمدآباد و خیابان یخچال اصفهان". BBC News فارسی (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "چهارمین روز از اعتراضها؛ تجمعات شبانه در برخی شهرها – DW – ۱۴۰۴/۱۰/۱۰". dw.com (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ فردا, رادیو (31 Aralık 2025). "سومین روز اعتراضات در ایران؛ تجمع در دانشگاهها، پرتاب گاز اشکآور در کرمانشاه". رادیو فردا (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ گسترش اعتصاب و اعتراض بازاریان در شهرهای مختلف ایران (Farsça), 30 Aralık 20255 Ocak 2026
- ^ a b c "Videos show monarchist, anti-clerical slogans in Hamadan, Arak, Sabzevar". www.iranintl.com (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "چه شد که ایرانیان از «یاحسین، میرحسین» به «پهلوی برمیگرده» رسیدند؟". www.iranintl.com (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ BBC News (30 Aralık 2025), Iran crisis deepens - protests spread with chants of “death to the dictator” | BBC News5 Ocak 2026
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b c "Iran president orders dialogue with protesters as chants target Khamenei". www.iranintl.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "شعار شبانه «جاوید شاه» معترضان در خیابانهای همدان".
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b c "شعار شبانه «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» معترضان اراکی در خیابانها". www.iranintl.com (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "معترضان اراکی شامگاه سهشنبه با شعار «سیدعلی سرنگونه» تجمع کردند". www.iranintl.com (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "State Department posts video of nighttime slogans by students in Iran". www.iranintl.com (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Protesters chant slogans against Khamenei in nighttime gatherings". www.iranintl.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Students chant 'death to the dictator' as security pulls back at Tehran campus". www.iranintl.com (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Protesters in Isfahan chant 'death to the dictator'". www.iranintl.com (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "دانشگاهها با شعار علیه خامنهای و حمایت از پهلوی به اعتراضات پیوستند". www.iranintl.com (Farsça). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "ادامه اعتراضات پراکنده در تهران و سایر شهرها با شعار علیه خامنهای و حمایت از پهلوی". www.iranintl.com (Farsça). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Instagram". www.instagram.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Katiraie, Jubin (6 Ocak 2026). "Iran's Regime Throttles Internet Access Amid Rising Protests". Iran Focus (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ a b c "تاکنون حدود ۸۰۰ نفر از شبهنظامیان شیعه عراقی برای سرکوب مردم به ایران اعزام شدهاند". www.iranintl.com (Farsça). 7 Ocak 2026. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ Newsroom, Iran International (1 Kasım 2022). "EXCLUSIVE - Iran Reportedly Brings Iraqi Allies To Crack Down On Protests". www.iranintl.com (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ رهبر انقلاب: ما با معترض حرف میزنیم اما اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند (Farsça), 5 Ocak 20265 Ocak 2026
- ^ Staff, J. N. S. (27 Aralık 2025). "'Full-fledged war' with US, Israel, Europe, Iranian president says". JNS.org (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Cost-of-living protests turn deadly as Iranian demonstrators clash with police". France 24 (İngilizce). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran's growing economic protests leave at least seven dead" (İngilizce). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ News, A. B. C. "Iran's pres. says answer to attack would be harsh in response to Trump warning". ABC News (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "En Iran, cinq civils et un membre des forces de l'ordre tués au cinquième jour de manifestations contre la vie chère" (Fransızca). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b "پزشکیان: دیگر دلار ۲۸هزار و ۵۰۰ تومان به کسی نمیدهیم". BBC News فارسی (Farsça). 1 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "فرمانده قرارگاه بقیهالله سپاه: اگر دوباره جنگی پیش بیاید پاسخ ما بسیار سختتر خواهد بود". www.iranintl.com (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran warns Israel of 'crushing' response to any new aggression". www.iranintl.com (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "ارگان اطلاعرسانی سپاه «جان باختن چند نفر» در جریان تجمع در لردگان را تایید کرد". دیدبان ایران (Farsça). 5 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "تایید خبر استعفای عارف، معاون اول پزشکیان". www.iranintl.com (Farsça). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "ماجرای استعفای معاون رئیسجمهور | مهدی سنایی کیست؟". ایمنا (Farsça). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Araghchi urges Trump to reopen talks, says Iran cannot be defeated". www.iranintl.com (İngilizce). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "fars | موج گرانی و پیامهای اغتشاش؛ آزمون هوشیاری در بازار تهران". Fars. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran Central Bank governor resigns as protests erupt over currency drop".
- ^ "@F_Mohajerani".
- ^ "Jailed dissident warns of state collapse, calls for abolition of theocracy". www.iranintl.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Access Restricted". www.telegraph.co.uk. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b "Iran on the brink? Key information about the protests – DW – 12/31/2025". dw.com (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "اولین واکنش قالیباف به اعتراضات اخیر؛ دغدغه و اعتراض مردم درباره مشکل معیشتی باید با مسئولیتپذیری کامل پاسخ داده شود". خبرآنلاین (Farsça). 30 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "واکنش آملی لاریجانی درباره اعتراضات اخیر؛ انتقاد و مطالبهگری حق ملت است، اما نباید به دشمن چراغ سبز داد/ ترامپ پاسخ تهدیدهایش را در جنگ ۱۲ روزه گرفت". خبرآنلاین (Farsça). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran official threatens retaliation after Trump warning on protest crackdown". www.iranintl.com (İngilizce). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran security chief threatens regional fallout after Trump warnings". www.iranintl.com (İngilizce). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ español, JON GAMBRELL Leer en (2 Ocak 2026). "Trump and top Iranian officials exchange threats over protests roiling Iran". AP News (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Mural at Palestine Square in Tehran". Mehr News Agency (İngilizce). 4 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iran's Crown Prince Reza Pahlavi backs street protests | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (İngilizce). 29 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Dorgan, Michael (2 Ocak 2026). "Protests spread across Iran as regime threatens US forces as 'legitimate targets' after Trump warning". Fox News (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Nobel Peace laureate condemns direct fire on protesters". www.iranintl.com (İngilizce). 31 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Activist says protesters in Iran have a 'clear demand' | Fox News Video". Fox News (İngilizce). 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Trump 'on the right side of history' by supporting Iranian protesters, says Iranian activist". NBC News (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iranians in Canada rally in support of protests at home". www.iranintl.com (İngilizce). 4 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ Presse, AFP-Agence France. "Iranian Diaspora In UK Rally To Support Protesters In Iran". barrons (İngilizce). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ AFP (4 Ocak 2026). "'A turning point': Iranian diaspora in UK rallies to support protesters in Iran". The Times of Israel (İngilizce). ISSN 0040-7909. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iranian diaspora in UK rallies in London to support protesters in Iran". South China Morning Post (İngilizce). 4 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ "Iranians, Jews gather for anti-regime protest in London | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (İngilizce). 3 Ocak 2026. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b c "اعتراضات در ایران وارد پنجمین روز شد؛ ادامه اعتصاب و تجمع – DW – ۱۴۰۴/۱۰/۱۱". dw.com (Farsça). Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
- ^ a b "@trthabercanli, X". 9 Ocak 2026.
- ^ a b "Bakan Fidan: Halep'te paralel yapı ortadan kalkacak". TRT Haber. 9 Ocak 2026. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ a b AA (11 Ocak 2026). "İran Başkonsolosluğu çevresindeki basın açıklaması yasaklandı". Hürriyet. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
- ^ Mojtahedi, Negar (2 Ocak 2026). "Iran protests expose a system sliding toward collapse, experts say". www.iranintl.com (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ "Iran's Dual Challenge: Unrest at Home, Threat of Strikes From Abroad".
- ^ Brodsky, Saeid Golkar, Jason M. (7 Ocak 2026). "What's New About This Wave of Protests in Iran". Foreign Policy (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ "Beni Sabti". INSS (İngilizce). Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.
- ^ Weiniger, Gabrielle (4 Ocak 2026). "Ayatollah Khamenei plans to flee to Moscow if Iran unrest intensifies". www.thetimes.com (İngilizce).
|arşiv-url=kullanmak için|arşiv-tarihi=gerekiyor (yardım) tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2026.